Yabancı bir devlet mahkemesinin verdiği kararların başka bir ülkede kesin hüküm ve delil olarak kabul edilmesini sağlayan duruşmalar bütününe, tanıma tenfiz davası denir. Yabancı devlet mahkemesinde alınan boşanma kararının başka ülkede geçerlilik sahibi olması için tanınması gerekir. Eğer davada; nafaka, tazminat, mal paylaşımı gibi fiil gerektiren hükümler varsa tenfiz edilmelidir.
Tarafların duruşmalara gelme zorunluluğu, mahkemenin çekişmeli bir gidişata göre ilerlemesi, yargılama sürecinin usulü gibi durumlar; davaların niteliklerini belirler. Uluslararası temellere bağlandığından mahkemelerin yalnızca görüldüğü ülkenin kanunlarıyla sonuçlandırılması mümkün değildir. Tanıma tenfiz davası çerçevesinde yabancı mahkemenin kararlarını inceleyen devlet, aşağıdaki kaynaklardan hukuki destek alır:
· Uluslararası Antlaşmalar
· 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 1360. maddesi
· 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu 14 ve bu Kanunun İlgili Konu Hakkındaki Yönetmeliği
· 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’daki 50-59. maddelerinde açıklanan kararlar
· Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası I-M sayılı Genelgesi’nin 16 44. maddesindeki banka hesaplarının Tenfiz kararına uygun şekilde kullanılmasına dair kurallar
Kanun, yönetmelik, antlaşma hükümleriyle alınan kararlar ışığında dava tanınır ve tenfiz edilir. İsimleri bir arada anılsa da tanıma tenfiz davası, esasen iki farklı hukuki süreçtir.
Tanıma ve Tenfiz Davaları Arasındaki Farklar
Tanıma davası, özünde yabancı ülkenin mahkemesinde kabul edilen kararların bulunulan devlette de varlığının tanınma aşamalarını içerir. Tanıma davası sayesinde yurt dışında boşanmış olan iki insan, halihazırda mahkemenin kararını verdiği ülkede de bekar sayılır. Tanıma davası herhangi bir fiil gerektirmediğinden duruşmalarının görülmesi için tenfiz kararına ihtiyaç yoktur.
Tenfiz davası, yabancı mahkemenin vermiş olduğu hükümlerin bulunulan devlet sınırları içerisinde icra edilebilmesi için görülür. Tenfiz davası, yalnızca hareket gerektiren kararlar için hüküm verir. Boşanmalarda mal paylaşımı, nafaka, tazminat, uzaklaştırma hükümlerinin uygulamaya konulabilmesi için bu davanın sonuçlanması gerekir.
Boşanmanın kabul edilmediği bir durumda mal paylaşımı için hukuki fiil devreye girmeyeceğinden tenfiz davası, tanıma kararını da içinde barındırır. Birbirinin devamı ve tamamlayıcısı olarak görünen bu davalar, aynı amaca hizmet eder. Sadece kapsamları bakımından birbirlerinden ayrılırlar. Bu sebeple, uygulamada kısaca Tanıma Tenfiz Davası şeklinde anılırlar. Detaylı bilgi için https://egehukukofisi.com/tanima-tenfiz-davasi/ adresini ziyaret edebilirsiniz.
