Orta Doğu'da sular durulmazken, küresel piyasaları ve enerji hatlarını sarsacak kritik bir hamle İran'dan geldi. İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması, bölgedeki "yabancı müdahalenin yol açtığı istikrarsız güvenlik durumu" gerekçesiyle Hürmüz Boğazı'nın ikinci bir duyuruya kadar kapatıldığını resmen ilan etti. Deniz güvenliğinin tehlikeye girdiğini savunan Tahran yönetimi, boğazdaki tüm gemi trafiğini askıya aldı.

Rota Tartışması ve Uyarı Atışları Gerilimi Tırmandırdı

Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan resmi açıklamada, yabancı güçlerin müdahaleleri ve ticari gemilerin "yetkisiz rotalarda" seyretme girişimlerinin büyük bir güvenlik açığı oluşturduğu öne sürüldü. Daha önce gemilerin izinsiz rotalar kullanmaması yönünde kesin uyarılarda bulunulduğunu hatırlatan İranlı yetkililer, birkaç saat önce bazı gemilerin bu kuralları açıkça ihlal ettiğini belirtti. Uyarılara rağmen rotasını değiştirmeyen ve deniz güvenliğini tehlikeye attığı iddia edilen bir geminin, Devrim Muhafızları unsurları tarafından uyarı atışları yapılarak durdurulduğu açıklandı. Bu sıcak gelişmenin ardından bölgedeki istikrarsızlık gerekçe gösterilerek kapatma kararı yürürlüğe kondu.

Hedefte ABD ve Bölgesel Ortakları Var

İran, aldığı bu radikal kararın sınırlarını çizerken doğrudan Washington ve müttefiklerini hedef aldı. Açıklamada, Hürmüz Boğazı bölgesindeki Amerikan müdahaleleri tamamen sona erene kadar hiçbir geminin geçişine izin verilmeyeceği net bir dille ifade edildi. Bölge ülkelerine de gözdağı veren İran askeri kaynakları, "Amerikan-Siyonist düşmanın" kendi topraklarını kullanmasına izin veren tüm aktörlerin, bu askeri ve siyasi müdahalenin doğuracağı ağır sonuçlardan doğrudan sorumlu tutulacağını vurguladı. Küresel enerji koridorunun en hassas halkasının kapatılması, dünya genelinde şimdiden büyük bir endişe dalgası yaratmış durumda.

Dünya kamuoyunun büyük bir endişeyle takip ettiği ABD-İran geriliminde askeri hatlar yeniden hareketlendi. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı resmi paylaşımla taraflar arasındaki kırılgan sürecin yeni bir aşamaya geçtiğini duyurdu. Trump, Tahran yönetiminin kendilerinden diplomatik temasları ve görüşmeleri sürdürme yönünde bir talepte bulunduğunu belirtti. Bu talebe olumlu yanıt vererek diyalog kapısını tamamen kapatmadıklarını ifade eden ABD Başkanı, askeri kanatta ise geri adım atmayacaklarının sinyalini vererek, ABD'nin ateşkesin sona erdiğini İran tarafına çok açık ve net bir dille bildirdiğini vurguladı.

İSLAMABAD MUTABAKATI ÇÖKTÜ MÜ: GERİLİMİ TIRMANDIRAN KRONOLOJİ

İki süper güç arasında topyekun bir savaşı engellemek amacıyla geçtiğimiz haftalarda kritik adımlar atılmıştı. ABD ve İran, aralarındaki çatışmaları kalıcı olarak sonlandırmak hedefiyle 14 Haziran tarihinde tarihi bir kararla İslamabad Mutabakatı’na imza atmıştı. Bu mutabakat kapsamında taraflar, nihai ve kalıcı bir barış anlaşmasına varabilmek adına kendilerine altmış günlük bir müzakere süresi tanımıştı. Ancak takvimler 8 Temmuz’u gösterdiğinde kırılgan barış ortamı yerle bir oldu. ABD ordusunun 8 Temmuz itibarıyla İran’a yönelik yeni askeri saldırılar başlatması, Orta Doğu'daki tüm dengeleri değiştirdi. Tahran yönetimi de bu ağır bombardımanlara misilleme olarak komşu ülkelerde konuşlu bulunan Amerikan askeri üslerini doğrudan hedef almaya başlayarak karşılık verdi.

KATARLI DELEGELER DEVREDE: HÜRMÜZ BOĞAZI VE MEKİK DİPLOMASİSİ

Bölgedeki silahlı çatışmaların bölgesel bir felakete dönüşmesini engellemek amacıyla arabulucu ülkeler de diplomatik hamlelerini hızlandırdı. Bu kapsamda, krizin başından beri önemli bir rol üstlenen Katarlı müzakerecilerden oluşan üst düzey bir heyet, acil koduyla İran’ın başkenti Tahran’a bir ziyaret gerçekleştirdi. Tamamen ABD yönetimi ile koordineli bir şekilde yürütüldüğü belirtilen bu kritik ziyaretin temel amacı, Washington ile Tahran arasında son günlerde kontrolsüz biçimde tırmanan gerilimi azaltmak olarak açıklandı. Katar heyeti, daha geniş kapsamlı ve kalıcı müzakerelerin yürütülebilmesi adına İranlı üst düzey yetkililerle masaya oturdu. Diplomatik kaynaklardan sızan bilgilere göre masadaki en sıcak başlıkları; taraflar arasındaki mutabakat zaptının geleceği, tırmanan üs saldırıları ve küresel petrol ticaretinin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı'nda yaşanan tehlikeli seyrüsefer anlaşmazlıkları oluşturuyor.

Uzay keşif tarihine adını altın harflerle yazdıran ve gökyüzüne olan aşkıyla nesillere ilham kaynağı olan Wally Funk, Texas eyaletinin Grapevine şehrinde bulunan bir bakım evindeki dairesinde gözlerini hayata yumdu. Acı haberi kamuoyuyla paylaşan Grapevine Belediye Meclisi Üyesi Duff O'Dell, ünlü havacının son zamanlarda birkaç kez düşme talihsizliği yaşadığını ve buna bağlı olarak bacağında gelişen bir enfeksiyonla mücadele ettiğini belirtti. O'Dell, yaşanan bu sağlık sorunlarının olumsuz etkilerinin Funk'ın bünyesini zayıflattığını ifade ederek derin üzüntülerini dile getirdi.

HAVAYA VE UZAYA ADANMIŞ BİR ÖMRE SAYGI DURUŞU

Wally Funk’ın vefatı, bilim ve uzay camiasında da büyük bir üzüntüyle karşılandı. ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) Başkanı Jared Isaacman, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı duygusal açıklamada Funk'ın benzersiz karakterine vurgu yaptı. Isaacman, "Wally Funk, bir gün uzaya ulaşacağına olan inancını hiçbir zaman yitirmedi. Uçmaya olan tutkusu, azmi ve keşfetme sevgisi, nesiller boyu Amerikalılara ilham vermeye devam edecek. Yolun açık olsun, Wally" ifadelerini kullanarak efsanevi ismin arkasında bıraktığı büyük mirasa dikkat çekti.

MİLYARDERLE ÇIKAN YOLCULUK VE TARİHİ REKORLAR

Wally Funk, tüm dünyanın gözünü diktiği tarihi uçuşunu 20 Temmuz 2021 yılında gerçekleştirmişti. E-ticaret devi Amazon'un kurucusu Jeff Bezos'un sahibi olduğu Blue Origin firmasının geliştirdiği New Shepard aracıyla uzayın sınırını aşan Funk, o dönem müthiş bir başarıya imza atmıştı. Bu unutulmaz yolculukta kendisine Jeff Bezos, kardeşi Mark Bezos ve Oliver Daemen eşlik etmişti.

Uçuşun gerçekleştiği dönemde uzaya giden "en yaşlı insan" unvanını kazanan Funk'ın bu rekoru, daha sonra efsanevi bilim kurgu dizisi Star Trek'in 90 yaşındaki aktörü William Shatner ve yine 90 yaşındaki ABD'li Ed Dwight tarafından geride bırakılmıştı. Ancak Wally Funk, uzaya seyahat eden "en yaşlı kadın" unvanını koruyarak adını uzay kronolojisine silinmez bir biçimde kazımayı başardı. Hayalleri için yaş sınır tanımayan bu cesur kadın, arkasında asla pes etmemeyi öğreten bir yaşam öyküsü bıraktı.

Dünya piyasaları, son günlerde Orta Doğu’dan gelen karşılıklı askeri hamlelerin ve sert açıklamaların yarattığı tedirginlikle sarsılıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin bittiğini ilan etmesi ve ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) İran’a ait yaklaşık 90 askeri hedefi vurması bölgedeki barış umutlarını sarstı. Her ne kadar Trump daha sonra İran'ın anlaşmak istediğine dair yumuşatıcı bir mesaj verse de jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmaması enerji piyasalarını doğrudan vurdu. Dünya petrol taşımacılığının en kritik noktası olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker sayısı bir günde yarı yarıya düşerek 14'ten 7'ye geriledi. Bu lojistik daralma ve savaş endişeleriyle Brent petrolün varil fiyatı hızla tırmanarak 80 dolar sınırını test etti.

FED’DEN YAPAY ZEKÂ VE ENFLASYON UYARISI GELDİ

Piyasalardaki yangını körükleyen bir diğer önemli gelişme ise ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yayımlanan son toplantı tutanakları oldu. Tutanaklar, banka yetkililerinin enflasyonun yüksek kalmaya devam etmesi halinde yeni faiz artışlarına yeşil ışık yakabileceğini gösterdi. Özellikle yapay zekâ teknolojilerine olan güçlü talebin, Orta Doğu’daki savaşın ve ticari tarifelerin enflasyonu yukarıda tutabilecek temel riskler olduğu vurgulandı. Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon korkusunu tetiklemesi ve merkez bankalarının faizleri yüksek tutacağı beklentisi, güvenli liman olarak bilinen altını baskıladı. Altının ons fiyatı üst üste üçüncü işlem gününde de değer kaybederek 4 bin 67 dolar seviyelerine kadar geri çekildi. Diğer yandan Uluslararası Para Fonu (IMF) da küresel büyüme tahminini yüzde 3'e düşürürken, Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 2,9 oranında büyüyeceğini öngördü.

DÜNYA BORSALARINDA SATIŞ DALGASI VE YAPAY ZEKÂ SİNERJİSİ

Ekonomik ve siyasi belirsizlikler küresel borsalarda sert satışları beraberinde getirdi. ABD'de Dow Jones ve S&P 500 endeksleri günü kayıpla kapatırken, Avrupa borsalarında adeta kırmızı alarm verildi. Trump’ın İspanya ile ticari ilişkileri askıya alabileceğine yönelik açıklamaları Avrupa’da risk iştahını tamamen bitirdi; Almanya, Fransa ve İngiltere borsalarında yüzde 2’yi aşan sert düşüşler yaşandı. Asya tarafında ise Japonya hariç negatif bir tablo hakim oldu. Asya piyasalarındaki tek teselli, yapay zekâ şirketi OpenAI'ın yeni modellerini tanıtmaya hazırlanmasıyla yarı iletken sektöründe yaşanan teknolojik canlılık oldu.

BORSA İSTANBUL'DA KAYIP VE CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’DAN GÜVEN MESAJI

Küresel piyasalardaki bu karamsar hava yurt içine de yansıdı. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 2,12 değer kaybıyla 14.189,96 puandan tamamlarken, Dolar/TL ise hafif bir yükselişle 46,87 seviyelerinden güne başladı. Finansal dalgalanmalar sürerken siyaset dünyasının gözü Ankara'daydı. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde başarıyla tamamlanan tarihi 36. NATO Zirvesi'nin ardından kameraların karşısına geçen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, dünya liderlerinin zirveye tam katılım göstermesinin Türkiye'ye duyulan küresel güvenin ve Türk diplomasisinin saygınlığının en büyük ispatı olduğunu vurguladı. Analistler, iç piyasada banka istatistiklerinin, dışarıda ise ABD işsizlik verilerinin takip edileceğini belirterek Borsa İstanbul için 14.100 puanın kritik bir destek eşiği olduğunu ifade ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında yaptığı açıklamalarda Suriye'nin terör listesinden çıkarılması konusunu gündeme taşıdı. Trump, Suriye yönetiminin attığı adımlardan memnun olduğunu belirterek bu yönde karar alacağını ifade ederken, Türkiye-ABD ilişkileri, İran'ın nükleer programı ve küresel ekonomi hakkında da değerlendirmelerde bulundu.

Trump ve Ahmed eş-Şara Ankara'da görüştü

36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi için Ankara'da bulunan liderler, zirvenin ikinci gününde diplomatik temaslarını sürdürdü. ABD Başkanı Donald Trump da programı kapsamında Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ile bir araya geldi. Gerçekleşen görüşmenin ardından basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Trump, Orta Doğu'daki gelişmeler başta olmak üzere birçok kritik başlık hakkında açıklamalarda bulundu. Suriye'nin geleceği, bölgesel güvenlik, enerji politikaları ve ekonomik gelişmelerin ele alındığı görüşmeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Trump, dikkat çeken ifadeler kullandı. ABD Başkanı, Suriye'nin terör listesinde yer almasıyla ilgili soruya verdiği yanıtta, mevcut sürecin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Trump, Suriye yönetiminin olumlu adımlar attığını düşündüğünü ifade ederek, ülkenin listeden çıkarılması yönünde hareket edeceğini söyledi.

Suriye'nin bölgesel konulardaki rolüne dikkat çekti

Trump, Suriye'nin bölgedeki gelişmelerde daha aktif bir rol üstlenebileceğini savundu. Özellikle Lübnan'daki Hizbullah konusu üzerinden değerlendirmelerde bulunan ABD Başkanı, Suriye'nin bu alanda katkı sağlayabileceğini belirtti. Bölgede bazı konularda ilerleme sağlandığını dile getiren Trump, yürütülen çalışmaların olumlu sonuç vereceğine inandığını ifade etti. Suriye'nin istikrar kazanmasının Orta Doğu'daki dengeler açısından önemli olduğunu belirten Trump'ın açıklamaları, zirvenin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Türkiye için "fantastik bir müttefik" ifadesini kullandı

ABD Başkanı Trump, Türkiye'nin NATO içerisindeki konumuna ilişkin de önemli mesajlar verdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkındaki değerlendirmelerinin hatırlatılması üzerine konuşan Trump, Türkiye'nin güçlü bir müttefik olduğunu vurguladı. Türkiye'nin NATO üyesi olarak önemli sorumluluklar üstlendiğini belirten Trump, Ankara ile Washington arasındaki ilişkilerin önemine dikkat çekti. Türkiye'nin bölgesel meselelerde etkili bir ülke olduğunu ifade eden ABD Başkanı, iki ülke arasındaki iş birliğinin devam edeceğini söyledi.

"İran'ın nükleer silah sahibi olmasına izin verilmeyecek"

Trump'ın açıklamalarında İran'ın nükleer faaliyetleri de geniş yer tuttu. İran'ın nükleer kapasitesi hakkında değerlendirme yapan ABD Başkanı, Tahran'ın nükleer silah geliştirmesine izin vermeyeceklerini belirtti. İran'ın nükleer materyallerine ulaşmanın teknik olarak oldukça zor olduğunu ifade eden Trump, mevcut durumun kontrol altında olduğunu savundu. Askeri seçeneklere ilişkin de konuşan Trump, İran konusunda önceliklerinin diplomasi ve anlaşma yoluyla ilerlemek olduğunu dile getirdi. Gerekli anlaşmaların sağlanması halinde bölgeye asker gönderilmesine ihtiyaç kalmayacağını belirten Trump, İran meselesinde çözüm arayışlarının sürdüğünü söyledi.

ABD ekonomisi ve enerji fiyatları hakkında değerlendirme yaptı

ABD ekonomisine ilişkin açıklamalarda da bulunan Trump, göreve geldikten sonra ülkeye önemli miktarda yatırım çekildiğini iddia etti. Ekonomik politikalarının olumlu sonuçlar verdiğini savunan Trump, büyük ölçekli yatırımların ABD ekonomisini güçlendirdiğini ifade etti. Enflasyon konusunda da değerlendirme yapan ABD Başkanı, önceki yönetimden yüksek fiyat artışları devraldıklarını öne sürdü. Uygulanan politikalarla enflasyonun gerilediğini ve tüketici fiyatlarında düşüş yaşandığını belirten Trump, enerji fiyatlarının da aşağı yönlü hareket ettiğini söyledi. Petrol fiyatlarındaki değişime değinen Trump, fiyatların önceki seviyelere göre önemli ölçüde düştüğünü ifade etti. İran'la ilgili gelişmelerin kısa süreli dalgalanmalara neden olabileceğini belirten Trump, uzun vadede enerji piyasalarında istikrar beklediğini dile getirdi.

Trump'tan Avrupa Birliği'ne yönelik eleştiriler

ABD Başkanı, Avrupa Birliği ile ekonomik ilişkiler hakkında da sert açıklamalarda bulundu. AB ülkelerinin geçmiş yıllarda ABD'den ekonomik anlamda faydalandığını savunan Trump, yeni dönemde Amerika'nın çıkarlarını önceleyen politikalar izlediklerini söyledi. ABD ekonomisinin yeniden güç kazandığını belirten Trump, ülkeye yönelik yatırımların arttığını ve ekonomik büyümenin devam ettiğini ifade etti.

Washington'daki güvenlik politikalarını anlattı

Trump, ABD iç güvenliğiyle ilgili çalışmalar hakkında da bilgi verdi. Özellikle sınır güvenliği ve suç oranları konusunda değerlendirmelerde bulunan ABD Başkanı, önceki dönemde uygulanan politikaların sorunlara yol açtığını savundu. Washington DC'de suç oranlarının ciddi şekilde düştüğünü öne süren Trump, güvenlik politikaları sayesinde başkentin daha güvenli bir şehir haline geldiğini söyledi. Ülke genelinde suçla mücadele kapsamında çok sayıda operasyon gerçekleştirildiğini belirten Trump, çeşitli kentlerde de benzer sonuçlar alındığını ifade etti. Ankara'daki NATO Zirvesi kapsamında yapılan açıklamalar, Türkiye-ABD ilişkilerinden Orta Doğu'daki gelişmelere, savunma politikalarından küresel ekonomiye kadar geniş bir gündem oluştururken, Trump'ın mesajları uluslararası kamuoyunda yakından takip edildi.

Kuzey Atlantik İttifakı'nın Devlet ve Hükümet Başkanları, Washington Antlaşması'nın en kritik unsuru olan 5. madde kapsamındaki ortak savunma taahhüdüne ve transatlantik bağa olan sarsılmaz bağlılıklarını bir kez daha teyit etmek üzere Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara'da bir araya geldi. Yayımlanan tarihi sonuç bildirisinde "Birimize yapılacak saldırı, hepimize yapılmış sayılır" ifadesiyle müttefiklerin birbirine olan sarsılmaz güveni net bir dille ortaya konuldu. Özgür ve demokratik uluslardan oluşan NATO İttifakı'ndaki 1 milyar vatandaşın barışının, güvenliğinin ve refahının temelini bu birlik ve dayanışmanın oluşturduğu belirtilirken, küresel tehditlere karşı caydırıcılık ve savunmaya yönelik 360 derecelik stratejik yaklaşıma olan bağlılık güçlü bir şekilde yinelendi.

LAHEY SAVUNMA TAAHHÜDÜ VE 50 MİLYAR DOLARLIK YENİ ALIM HAMLESİ

Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarına yönelik oluşturduğu uzun vadeli tehditler ile küresel terörizmin kalıcı etkilerine karşı müttefik ülkeler, Lahey Savunma Taahhüdü'nü resmen hayata geçiriyor. Bildiride, Avrupa'daki müttefikler ile Kanada'nın, temel savunma ihtiyaçlarına yönelik yatırımlarını geçen yıl 139 milyar doların üzerinde artırdığı ve bu adımların savunma sanayisini güçlendirerek gerekli kabiliyetleri kazandırdığı aktarıldı. Bu kararlılığın bir parçası olarak Ankara'da, 50 milyar doların üzerinde yeni savunma alımı yapılacağı ilan edildi. Ortak üretim kapasitesini artırmayı, sanayiyle birlikte çalışarak inovasyonu hızlandırmayı taahhüt eden NATO üyeleri, müttefikler arasındaki savunma ticaretinde yer alan tüm engelleri kaldırmayı ve ortaklıkları kullanarak üretim potansiyelini en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor.

GELECEĞİN ORDUSU: TRANSATLANTİK SAVAŞ BULUTU VE YAPAY ZEKÂ DÖNEMİ

Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa ve modernize edilmiş bir İttifak vizyonuyla geleceğin inşa edildiği vurgulanan bildiride, Avrupa ülkeleri ve Kanada'nın, Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte çalışarak İttifak'ın savunmasında çok daha fazla sorumluluk üstlendiği kaydedildi. NATO'nun gelecekteki caydırıcılık gücü; nükleer, konvansiyonel ve füze savunma kabiliyetlerinin dengeli birleşimine, uzay ve siber yeteneklerin desteğine dayanacak. Muharebe üstünlüğünü korumakta kararlı olan İttifak; derin hassas vuruş kabiliyeti, entegre hava ve füze savunması, insansız sistemler, ileri teknolojiler ve istihbarat alanları dahil olmak üzere tüm harekât alanlarında silahlı kuvvetlerini konuşlandırma ve sürdürülebilir kılma kapasitesine yatırım yapıyor. Bu kapsamda en dikkat çeken teknolojik adım ise birlikte çalışabilir transatlantik savaş bulutu altyapısının geliştirilmesi ve güçlü yapay zekâ modellerinin ordularda kullanıma alınması oldu.

UKRAYNA’YA MİLYARLARCA AVROLUK SÜRDÜRÜLEBİLİR ASKERÎ KALKAN

Ukrayna'nın transatlantik güvenliğe sağladığı katkının altını çizen müttefikler, bu ülkenin özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmasına verdikleri sarsılmaz desteği devam ettiriyor. Avrupa'daki müttefikler ile Kanada'nın artık Ukrayna'ya yönelik güvenlik yardımının büyük bölümünü ikili ve çok taraflı mekanizmalar üzerinden finanse ettiği belirtilen bildiride, bu desteğin uzun vadede adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir olması gerektiği vurgulandı. Bu doğrultuda müttefikler, Ukrayna'ya askerî teçhizat, yardım ve eğitim sağlamak amacıyla muazzam bir bütçe ayırdı. Önümüzdeki dönem için 70 milyar avro tutarında bir destek taahhüt edilirken, bir sonraki yılda da en az aynı düzeyde desteğin sürdürülmesine yönelik egemen kararlar teyit edildi. Ayrıca Avrupa Birliği'nin Ukrayna Destek Kredisi aracılığıyla sağladığı çok yıllı finansman kararı da memnuniyetle karşılandı.

KÜRESEL KRİZLERE KARŞI UYUM VE TÜRKİYE’YE TEŞEKKÜR

İttifak; stratejik rekabet, yaygın istikrarsızlık, hibrit tehditler ve güvenlik ortamını şekillendiren sürekli krizlere karşı uyum sağlama kabiliyetini ve gerekli adımları atma iradesini koruyor. Bölgesel tehditler kapsamında, İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmaması gerektiği bir kez daha kararlılıkla vurgulanırken, İran yönetimine Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne tam olarak saygı göstermesi noktasında net bir çağrıda bulunuldu. Bildirgenin kapanış bölümünde ise bu dev zirveye kusursuz bir ev sahipliği yapan Ankara yönetimine özel bir parantez açıldı. Küresel liderler, Ankara zirvesi boyunca kendilerine gösterilen cömert ve sıcak misafirperverlik için Türkiye'ye içtenlikle teşekkür ederek, bir sonraki stratejik toplantıda yeniden bir araya gelmeyi sabırsızlıkla beklediklerini ifade ettiler.

İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki gerilim, karşılıklı açıklamalarla tırmanmaya devam ediyor. Dış dünyayla yürütülen diplomatik temasların merkezindeki isim olan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ülkesinin dış politika duruşuna ve Washington yönetimiyle olan ilişkilere dair kritik açıklamalarda bulundu. ABD merkezli sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı resmi paylaşım ile uluslararası kamuoyuna seslenen Erakçi, Tahran’ın müzakere masasına oturma şartlarını net bir dille ortaya koydu. Bakan Erakçi, İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik yürütülen baskı ve tehdit politikaları sürdüğü müddetçe, nihai bir mutabakata varılması hedeflenen hiçbir görüşme trafiğinin başlatılmayacağını aktardı.

HAMANEY’İN CENAZESİ VE TOPLUMSAL KARARLILIK VURGUSU

Açıklamalarında ülkesinin iç dinamiklerine ve toplumsal birlikteliğine de dikkat çeken İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, eski ülke lideri Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenini hatırlattı. Milyonlarca İran vatandaşının bu tarihi tören için tek yürek halinde bir araya geldiğine işaret eden Erakçi, bu tablonun ülkenin sarsılmaz iradesini ortaya koyduğunu ifade etti. İran halkının ve güçlü askeri kanadının dışarıdan gelecek hiçbir tehdit mekanizmasından veya yaptırım söyleminden etkilenmeyecek kadar kararlı olduğunu dile getiren Erakçi, Washington'dan yükselen tehditkar tonun Tahran üzerinde bir karşılığı olmadığını belirtti.

MUTABAKAT ZAPTININ 13. MADDESİ HATIRLATILDI

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, diplomatik çerçeveyi çizerken daha önce üzerinde konuşulan yasal metinlere de atıfta bulundu. Görüşmelerin zeminini oluşturan mevcut mutabakat zaptının 13. Maddesi'ni açıkça hatırlatan Erakçi, bu diplomatik dayanağın altını çizdi. Amerika Birleşik Devletleri tarafından yöneltilen tehditkar adımların ve baskı unsurlarının devam etmesi durumunda, bu 13. Madde hükmü uyarınca nihai anlaşmaya giden yoldaki müzakerelerin fiilen başlamasının mümkün olmayacağını kaydederek sözlerini noktaladı.

Siyonizmin kurucu figürlerinden Theodor Herzl anısına gerçekleştirilen resmi devlet töreninde kürsüye çıkan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, uluslararası diplomasi koridorlarında yaşanan gizli diyaloglara dair çarpıcı iddialarda bulundu. Yabancı devlet başkanlarıyla yaptığı kapalı kapı toplantılarına değinen Netanyahu, küresel liderlerin iki yüzlü bir tutum sergilediğini ima ederek, "Dünyada birçok lider kamuoyu önünde İsrail'e destek vermekten kaçınıyor, ancak benimle yaptıkları özel görüşmelerde çok farklı konuşuyorlar. Bana, 'Sayın Başbakan, yanınızdayız. Ülkelerimizdeki kamuoyu bunu açıkça söylememize izin vermiyor ama size hayranlık duyuyoruz. Yardımınıza ihtiyacımız var.' diyorlar" sözleriyle uluslararası siyasetteki baskıyı gözler önüne serdi.

"BİZDEN MEDET UMUYORLAR VE GÜCÜMÜZÜN KAYNAĞINI SORUYORLAR"

Netanyahu, pek çok ülkenin özellikle askeri, istihbari ve teknolojik alanlarda İsrail'in sahip olduğu kapasiteye yaklaşmak ve bu güçten yararlanmak istediğini öne sürdü. "Radikal İslam" olarak nitelendirdiği unsurlara karşı yürüttükleri askeri stratejilerin, yabancı liderler tarafından derin bir takdirle karşılandığını savunan İsrail Başbakanı, kendisine yöneltilen soruları da paylaştı. Liderlerin sıklıkla "Bu kadar küçük bir ülke olarak bu gücü nereden buluyorsunuz?" sorusunu yönelttiğini belirten Netanyahu, bu kudretin kaynağını geleceklerini ne pahasına olursa olsun korumaya yemin etmiş antik bir halkın dayanıklılığına bağladı.

LÜBNAN SINIRINDA KALICI VARLIK VE İRAN’A NET NÜKLEER RESTİ

Konuşmasının devamında bölgesel savaş stratejilerine ve cephelerdeki son duruma odaklanan Netanyahu, İsrail ordusunun Suriye ve Lübnan sınırlarındaki askeri tahkimatını en üst seviyeye çıkardığını ilan etti. Lübnan topraklarında yürütülen askeri operasyonların ne zaman biteceğine dair sinyaller veren Netanyahu, "Kuzeydeki sakinlerimizi ve tüm İsrail vatandaşlarını korumak için gerekli olduğu sürece İsrail Lübnan'da kalmaya devam edecektir" diyerek işgal ve operasyonların uzun soluklu olacağını vurguladı. Uluslararası ittifakları genişletmeyi sürdüreceklerini ve yeni ülkelerle normalleşme adımlarının yakın olduğunu iddia eden Netanyahu, dost ülkelerin tavsiyelerini dinleseler bile İsrail’in kırmızı çizgilerinden asla taviz vermeyeceklerini söyledi. Konuşmasını İran’a yönelik sert bir mesajla noktalayan İsrail Başbakanı, "Bir anlaşma olsun ya da olmasın, İran'ın nükleer silahlara sahip olmasına asla izin vermeyeceğiz" ifadelerini kullandı.

Gökdelenlerin üst kısımlarından aşağıya doğru salınan bu yapay bulut tabakası, yerleşim alanının atmosferini kısa sürede tamamen değiştirdi. Modern altyapı sistemleriyle entegre edilen bu soğutma atağı, enerji sarfiyatını minimumda tutarak geniş alanları serinletmenin mümkün olduğunu kanıtlar nitelikte bir örnek teşkil ediyor. Bölge sakinleri, pencerelerinden dışarı baktıklarında karşılaştıkları bu büyüleyici ve serinletici manzara karşısında şaşkınlıklarını gizleyemiyor.

Havayı Dakikalar İçinde Soğutan Çatı Yağmuru Teknolojisi Nasıl Çalışıyor

Mimaride devrim niteliğindeki bu uygulamanın temelinde, doğanın kendi işleyişinden ilham alan son derece basit ancak etkili bir fizik kuralı yatıyor. Yüksek basınçlı borular aracılığıyla binaların tepesinden atmosfere salınan mikroskobik su zerreleri, yer çekiminin etkisiyle aşağıya doğru süzülürken havadaki yüksek ısıyla temas ediyor. Bu mikro damlacıklar yere ulaşamadan havada hızla buharlaşırken, çevrelerindeki termal enerjiyi yani yoğun ısıyı da bünyelerine alarak absorbe ediyor. Doğal bir ısı emici görevi üstlenen bu süreç, beton blokların ve asfaltın yarattığı boğucu sıcaklığı kırarak adeta yapay bir mikro klima alanı oluşturuyor.

Geçmiş dönemlerde ülkenin farklı eyaletlerinde benzer teknolojilerin farklı amaçlarla kullanıldığı biliniyor. Örnek vermek gerekirse, Sichuan eyaletinde açık havada ve ağır şartlar altında çalışan inşaat işçilerinin sağlığını korumak adına benzer yöntemlere başvurulurken, Wuhan kentinde ise büyük şantiyelerden yükselen yoğun toz bulutlarını bastırmak ve hava kalitesini korumak için bu sistemlerden yararlanılmıştı. Ancak bu teknolojinin devasa bir yerleşim sitesinin çatılarına kurularak doğrudan yaşam konforunu artırmaya yönelik genel bir soğutma mekanizmasına dönüştürülmesi, modern şehircilik anlayışında yepyeni bir dönemin kapısını aralıyor.

Küresel Arenada Büyük Ses Getiren Sistemin Tarihi 2008 Pekin Olimpiyatları'na Dayanıyor

Uygulamanın kent ölçeğinde yarattığı büyük değişimin ardından, ülkenin en üst düzey diplomatik kanallarından da konuya ilişkin estetik paylaşımlar geldi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, resmi sosyal medya ağları üzerinden yaptığı paylaşımda Yuncheng'deki bu yenilikçi uygulamanın çarpıcı bir video kaydına yer verdi. Diplomat, çatı yağmuru veya yapay sisleme sistemi olarak literatüre geçen bu altyapının, çalıştırıldığı andan itibaren sadece birkaç dakika gibi kısa bir süre zarfında ortamdaki yüzey sıcaklığını net bir biçimde beş ila sekiz derece arasında aşağıya çektiğini aktardı. Teknolojinin çevre dostu yönüne dikkat çeken bu açıklamalar, kısa sürede uluslararası basının ve dijital dünyanın en çok konuşulan içerikleri arasına girdi.

Aslında bu yapay iklimlendirme sisteminin kökleri ülkenin yakın tarihindeki devasa bir organizasyona dayanıyor. Kamusal alanlarda ilk defa 2008 yılında düzenlenen tarihi Pekin Olimpiyat Oyunları esnasında, stadyum çevrelerindeki sporseverleri ve sporcuları serinletmek amacıyla kullanılan bu eko-teknoloji, aradan geçen yılların ardından geliştirilerek doğrudan konut projelerine entegre edilecek seviyeye ulaştı. Dijital mecralarda milyonlarca kez izlenen görüntüler, aşırı sıcaklarla boğuşan diğer dünya metropolleri için de düşük maliyetli ve sürdürülebilir bir model olarak değerlendiriliyor.

En üst düzey diplomatik temsilcilerin aktardığı bilgilere göre, Amerikan Başkanı küresel güvenliği doğrudan ilgilendiren çok kritik iki isimle masaya oturacak. Ankara’da düzenlenecek yoğun askeri ittifak programının hemen akabinde, çarşamba günü Trump, Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy ve Suriye Cumhurbaşkanı Faysal el-Şara ile arka arkaya iki önemli zirve gerçekleştirecek. NATO nezdinde görev yapan Büyükelçi Whitaker, üye ülkelerin savunma bütçelerine yapması gereken katkıları ve küresel güvenlik sorumluluklarının adil dağılımını hatırlatarak, Türkiye’deki bu buluşmanın askeri ortaklığın yarını adına tarihi bir dönüm noktası teşkil ettiğini savundu.

Trump Türkiye'de Yoğun Bir Diplomasi Trafiği Yürütecek

Beyaz Saray yetkililerinin paylaştığı resmi seyahat takvimine göre, Amerikan Başkanı salı günü özel koruma ordusu eşliğinde başkente iniş yapacak. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından devlet protokolüne uygun, görkemli bir resmi törenle karşılanması öngörülen Trump, vakit kaybetmeden temaslarına başlayacak. Ziyaretin ilk ayağında ittifak üyesi ülkelerin devlet başkanlarının onuruna verilecek akşam yemeğine katılacak olan Trump, ertesi gün liderler düzeyindeki stratejik oturumlarda yerini alacak ve gelenekselleşen aile fotoğrafı karesinde yer bulacak.

Asıl küresel hareketlilik ise çarşamba günü ikili görüşmeler odasında yaşanacak. Zelenskiy ve Şara ile kapalı kapılar ardında yapılacak kritik müzakerelerin tamamlanmasının ardından kameraların karşısına geçecek olan ABD Başkanı, geniş kapsamlı bir basın toplantısı düzenleyerek Türkiye’deki temaslarının perde arkasını ve varılan sonuçları tüm dünyaya ilan edecek. Bu tarihi seyahatin bir diğer dikkat çeken detayı ise havada yaşanacak. Trump, resmi programın bitimiyle birlikte, Washington yönetiminin hava filosuna yeni kattığı ve ilk kez bir sınır ötesi seyahatte vitrine çıkacak olan yeni nesil Boeing 747 model başkanlık uçağıyla ülkesine dönüş yolculuğuna geçecek.

Ukrayna Savaşı ve Savunma Sanayisinde Dev Anlaşmalar Gündemde

Başkentteki bu üst düzey buluşmanın perde arkasına dair konuşan kıdemli Amerikan yetkilileri, özellikle Ukrayna sahasındaki askeri kilitlenmenin aşılması adına diplomatik adımların hızlandırılacağını işaret etti. Cephe hatlarının son dönemde büyük oranda sabitlendiğini ve askeri ilerleyişin adeta donma noktasına geldiğini aktaran yetkililer, çatışmaların durdurulması için küresel düzeyde acil bir diplomatik müdahaleye ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Beyaz Saray'ın hem Kiev hem de Moskova hattıyla diyalog kanallarını açık tuttuğu ve Trump’ın bu süreçte küresel bir arabulucu rolü üstlenmek istediği açıkça ifade ediliyor. Devam eden çatışmaların her iki toplumda da yarattığı büyük yıkım ve insani kayıpların önüne geçilmesi, Zelenskiy görüşmesinin bir numaralı gündem maddesi olacak.

Madalyonun diğer yüzünde ise bölgesel güvenlik tehditleri ve küresel lojistik hatlarının muhafazası yer alıyor. Özellikle İran menşeli güvenlik risklerine ve deniz ticaret yollarının güvenliğine dikkat çeken yetkililer, müttefik ülkelerin bu alandaki askeri yetersizliklerini eleştirdi. Pek çok üye ülkenin stratejik sularda varlık gösterebilecek yeterli donanma gücüne ve savaş gemisine sahip olmadığı vurgulanırken, Washington'ın sadece lafta değil, sahada güçlü ve kabiliyetli ortaklar görmek istediği net bir dille belirtildi. Tüm bu jeopolitik tartışmaların yanı sıra, Ankara’daki dev zirvede milyarlarca dolarlık yeni nesil askeri üretim ve teknoloji ortaklığı anlaşmalarının da imzalanarak kamuoyuna duyurulması bekleniyor.

Uluslararası diplomasi koridorları, Orta Doğu ve dünya siyasetini derinden etkileyecek büyük bir iddiayla çalkalanıyor. Suudi Arabistan merkezli Al Arabiya televizyonunun güvenilir diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre, İran ve ABD arasındaki müzakerelerin yeni durağı Pakistan olacak. 11 Temmuz tarihinde yapılması planlanan bu gizemli ve kritik görüşmelerde taraflar, son dönemde tırmanan gerilimi düşürmek adına en hassas konuları masaya yatıracak. Masadaki öncelikli gündem maddelerini; Washington yönetiminin İran’a uyguladığı ekonomik yaptırımların kaldırılması, İran’ın batılı bankalarda dondurulan milyarlarca dolarlık varlıklarının serbest bırakılması ve uluslararası kamuoyunun uzun süredir kilitlendiği nükleer mesele oluşturuyor.

HEYET LİSTESİ YAS SÜRECİNİN ARDINDAN NETLEŞECEK

Müzakerelerin gidişatını belirleyecek olan İran delegasyonunun tam kadrosu ise henüz resmiyet kazanmadı. ABD ve İsrail’in geçtiğimiz 28 Şubat tarihinde gerçekleştirdiği askeri saldırılarda hayatını kaybeden İran'ın eski lideri Ayetullah Ali Hamaney için ülkede ilan edilen resmi yas ve cenaze törenleri devam ediyor. İran heyetinde kimlerin yer alacağı ve Pakistan’a hangi düzeyde katılım sağlanacağının, 9 Temmuz’da tamamen sona erecek olan bu cenaze merasimlerinin ardından netleşeceği belirtiliyor. Tahran yönetiminin yas sürecinden hemen sonra dış politikadaki bu en kritik hamle için güçlü bir bürokratik kadro kurması bekleniyor.

14 HAZİRAN MUTABAKATI NEDEN KESİNTİYE UĞRAMIŞTI

İki süper güç, aslında 14 Haziran’da küresel çapta büyük yankı uyandıran bir mutabakata varmış ve tarafların yaptırımlar, nükleer program ile stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın durumu üzerinde tam 60 gün boyunca kesintisiz müzakere etmesi öngörülmüştü. Ancak bu takvim doğrultusunda 21 Haziran’da İsviçre’de başlatılan görüşmeler büyük krizlerle yarıda kalmıştı. İsrail’in Lübnan’a yönelik askeri saldırılarını durmaksızın sürdürmesi, ABD’nin taahhüt ettiği üzere İran’ın dondurulmuş varlıklarını henüz serbest bırakmaması ve özellikle Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ile yönetimi konusundaki derin fikir ayrılıkları İsviçre’deki masayı dağıtmıştı.

DOHA GÖRÜŞMELERİNİN ARDINDAN YENİ UMUT PAKİSTAN

Mutabakata rağmen Hürmüz Boğazı ve çevresinde iki ülkenin askeri unsurları arasında meydana gelen şiddetli sıcak çatışmalar, bölgede savaş çanlarının çalmasına neden olmuştu. Tırmanan bu tehlikeli askeri hareketliliğin ardından diplomatik kanalları tamamen kapatmak istemeyen her iki ülkeden heyetler, arabuluculuk rolleriyle bilinen Katarlı yetkililerle 1 Temmuz’da Doha’da bir araya gelmişti. Doha’da Katar üzerinden ayrı ayrı yürütülen bu mekik diplomasisinin ardından, tarafların doğrudan olmasa da Pakistan’da yeniden aynı müzakere zemininde buluşmayı kabul ettiği ifade ediliyor. Pakistan zirvesinin, Orta Doğu’daki kördüğümü çözüp çözemeyeceği ise şimdiden büyük bir merak konusu.

NİKUMARORO ADASI VE ESRARENGİZ İSKELETİN KEŞFİ

Uluslararası Tarihsel Uçak Kurtarma Grubu (TIGHAR) tarafından yürütülen araştırmalar, Earhart ve Noonan'ın trajik sonunun bir deniz kazası değil, modern bir Robinson Crusoe hikayesi olabileceğini ortaya koyuyor. Teoriye göre ikili, nihai hedefleri olan Howland Adası'nı bulamayınca yaklaşık 640 kilometre güneydoğudaki Nikumaroro Adası'na acil iniş yaptı. Batı Pasifik'te bulunan ve genişliği sadece 6 kilometreyi bulan bu insansız mercanadasında, 1940 yılında bir İngiliz ekibi tarafından bir insan iskeleti keşfedildi. O dönem erkek bir denizciye ait olduğu düşünülen bu kalıntılar, 1998 yılında adli antropologlar Karen Burns ve Richard Jantz tarafından modern teknolojilerle yeniden incelendiğinde, kemik morfolojisinin tam olarak Amelia Earhart’ın boyu, etnik kökeni ve hatta sıra dışı ön kol uzunluğuyla kusursuz şekilde eşleştiği anlaşıldı.

ISSIZ ADADA HAYATTA KALMA MÜCADELESİNİN İZLERİ

TIGHAR üyelerinin adada gerçekleştirdiği titiz kazı çalışmaları, iki pilotun adada bir süre mahsur kaldığı teorisini destekleyen çok sayıda somut kanıtı gün yüzüne çıkardı. Adada bulunan 1930'lu yılların standartlarına ait kozmetik ve cilt bakım ürünü parçaları, katlanabilir bir cep çakısı kalıntıları ve kamp ateşi izleri, burada su ve yiyecek sıkıntısı çeken birilerinin yaşam savaşı verdiğini gösteriyor. Ayrıca adada bulunan alüminyum bir uçak parçası parçasının, Earhart’ın uçağının yola çıkmadan hemen önce çekilen fotoğraflarındaki bir onarım bölgesiyle birebir eşleşmesi, uçağın adaya ulaştığının en büyük kanıtlarından biri olarak kabul ediliyor.

OKYANUSTAN YÜKSELEN ÇARESİZ TELSİZ ÇAĞRILARI

Uçağın denize çakılma ihtimalini neredeyse tamamen ortadan kaldıran en büyük veri ise kaybolma tarihini takip eden günlerde kaydedilen gizemli imdat çağrıları oldu. Earhart'ın kaybolduğu 2 Temmuz ile 6 Temmuz tarihleri arasında Batı Pasifik bölgesinden 100’e yakın acil durum telsiz sinyali alındığı belirlendi. TIGHAR yöneticisi Ric Gillespie, bu ilk imdat çağrılarından yola çıkarak uçağın karaya güvenli indiğini, ancak yardımcı pilot Fred Noonan’ın iniş sırasında yaralanarak kısa süre içinde hayatını kaybettiğini tahmin ettiklerini belirtiyor. Dalgaların zamanla okyanusa sürüklediği uçağın diğer parçaları ve Noonan’ın izleri hiçbir zaman bulunamazken, bu senaryo doğruysa Amelia Earhart'ın hayatının son haftalarını Pasifik'in ortasında, katlanılmaz bir yalnızlık ve çaresizlik içinde geçirdiği gerçeğiyle yüzleşiyoruz.

SINIRLARI AŞAN NEHİR: ST. CROİX ÜZERİNDEKİ GİZLİ BAĞ

Bu tarihi ve insanlığı heyecanlandıran görüşmenin arka planında büyük bir mühendislik ve cesaret hikayesi yatıyordu. Görüşmenin lojistik kalbi, Kanada'nın New Brunswick eyaletinin sakin kasabası St. Stephen ile ABD'nin Maine eyaletinde yer alan Calais şehri arasında attı. İki farklı ülkenin bu birbirine komşu sınır şehirlerini bir araya getirmek ise coğrafi bir engeli aşmayı gerektiriyordu. Mühendisler, iki kenti birbirinden ayıran St. Croix Nehri’nin azgın suları üzerinden büyük bir titizlikle kablolar çekerek adeta görünmez bir köprü inşa ettiler. Nehrin bir yakasından diğer yakasına uzanan bu teller, insan sesini ilk kez uluslararası bir boyuta taşımak için hazır hale getirildi.

KÜRESEL İLETİŞİMİN DOĞUŞU VE GELECEĞE UZANAN MİRAS

1 Temmuz günü o kablolardan akıp giden elektrik sinyalleri, sadece iki şehri değil, insanlığın geleceğini birbirine bağladı. Telefonun icadından sadece birkaç yıl sonra böylesine cesur bir sınır ötesi operasyona girişilmesi, o dönem için hayal dahi edilemeyen bir teknolojik gövde gösterisiydi. St. Croix Nehri üzerinden fısıldanan ilk kelimeler, devletlerin ve kültürlerin birbirleriyle anlık olarak konuşabileceği modern çağın ilk habercisi oldu. Bugün milyarlarca insanın cebinde taşıdığı ve dünyayı tek bir dokunuşla birbirine bağlayan akıllı telefonların asıl hikayesi, asırlar önce o nehrin üzerinden geçen mütevazı kablolarla yazılmaya başlanmıştı.

Venezuela'da 24 Haziran tarihinde meydana gelen ve derin yaralar açan iki büyük deprem felaketinin ardından, yaraları sarmak için zamana karşı yarışan Türk arama kurtarma ekiplerine anlamlı bir destek geldi. Venezuela Savunma Bakanı Gustavo Gonzalez Lopez ve Dışişleri Bakanı Yvan Gil, depremlerden en ağır şekilde etkilenen La Guaira kentinde görev yapan Türk ekiplerini sahada ziyaret etti. Türkiye'nin Caracas Büyükelçisi Naci Aydan Karamanoğlu’nun da hazır bulunduğu görüşmede, yürütülen enkaz kaldırma ve canlı arama çalışmaları hakkında kapsamlı bilgiler paylaşıldı. Büyükelçi Karamanoğlu, felaketin ilk anından itibaren koordineli bir şekilde hareket eden Türk ekiplerinin sahadaki güncel durumuna dair her iki bakana da detaylı bir bilgilendirmede bulundu.

BAKAN LOPEZ: OKYANUSUN ÖBÜR TARAFINDAN GELEN BU HIZ MUCİZEVİ

Türk ekiplerinin enkaz başındaki disiplinli ve profesyonel duruşundan derinden etkilendiğini gizlemeyen Venezuela Savunma Bakanı Gustavo Gonzalez Lopez, Türk kurtarıcılarla samimi bir sohbet gerçekleştirdi. Felaket anlarında koordinasyonun hayati bir önem taşıdığına dikkat çeken Bakan Lopez, okyanusun öbür ucundan bu kadar kısa sürede organize olup bölgeye intikal etmenin olağanüstü bir başarı olduğunu vurguladı. En çok can ve mal kaybının yaşandığı kritik noktalarda Türk bayrağını ve ekiplerini görmekten büyük bir memnuniyet duyduğunu ifade eden Lopez, hala enkaz altından mucize haberleri bekledikleri bu kritik zaman diliminde, gösterilen bu hızlı reaksiyon ve fedakarlık için tüm Venezuela halkı adına teşekkürlerini iletti.

MESAFELER ÖNEMLİ DEĞİL MÜHİM OLAN KARDEŞLİK

Gördükleri yoğun ilgi ve takdir karşısında duygusal bir karşılık veren Türk arama kurtarma ekibi üyeleri, bu zor günlerde dayanışmanın sınır tanımadığını bir kez daha hatırlattı. Türkiye'de 6 Şubat 2023'te yaşanan asrın felaketinde Venezuela halkının ve ekiplerinin Türk milletini yalnız bırakmadığını, aynı hızla yardıma koştuklarını anımsatan Türk ekipleri, dostluğun ve vefanın önemine vurgu yaptı. Acıların ortak olduğunu belirten Türk kurtarıcılar, felaket anlarında coğrafi mesafelerin hiçbir hükmünün kalmadığını, aslolanın iki ülke arasındaki sarsılmaz kardeşlik bağı olduğunu ifade ederek çalışmalarına kararlılıkla devam edeceklerinin mesajını verdiler.

Küresel enerji sektörü, hem büyüme hem de dönüşüm anlamında tarihi günlerden geçiyor. Londra merkezli Enerji Enstitüsü ile düşünce kuruluşu Ember'in danışmanlık şirketleri Kearney ve KPMG işbirliğiyle yayımladığı Dünya Enerji İstatistikleri Raporu, çarpıcı verileri gözler önüne serdi. Geçen yıl dünya genelindeki enerji talebi yüzde 1,7 oranında büyüyerek tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 600 eksajula ulaştı. Bu devasa talep artışının karşılanmasında ise sahneye düşük karbonlu kaynaklar çıktı. Kovid-19 dönemi dışarıda tutulduğunda, temiz kaynaklar toplam enerji talebi büyümesinin yaklaşık yüzde 40'ını tek başına karşılayarak küresel enerji arzında yepyeni bir dönüm noktası oluşturdu.

FOSİL YAKITLARDA TARİHİ DİP VE BÖLGESEL EMİSYON TEZATI

Yaşanan bu temiz enerji atağı, geleneksel fosil yakıtların hakimiyetini de sarsmaya başladı. Rapora göre, fosil yakıtların nihai enerji talebi içindeki payı yüzde 86,2'ye gerileyerek kayıtlara geçen en düşük seviyesini gördü. Ancak bu olumlu gelişmeye rağmen, devam eden fosil yakıt tüketimi nedeniyle küresel emisyonlar yüzde 1,1 oranında artış göstermekten kaçamadı. Emisyon tarafında ülkeler arasında ciddi tezatlar yaşandı. Çin ve Hindistan’da emisyon artışları sırasıyla yüzde 0,3 ve yüzde 0,9 ile küresel ortalamanın oldukça altında kalmayı başardı. Buna karşın Amerika Birleşik Devletleri, kömür santrallerindeki elektrik üretiminin yüzde 13 gibi agresif bir oranda büyümesinin de etkisiyle, emisyon salınımında yüzde 3,2'lik rekor bir yükseliş kaydetti.

YAPAY ZEKA VE ELEKTRİKLİ ARAÇLAR TÜKETİMİ TETİKLİYOR

Dünyanın dijitalleşmesi ve elektrifikasyon süreci, elektrik talebini toplam enerji talebinden çok daha hızlı bir şekilde büyütüyor. Küresel elektrik talebi yıllık bazda yüzde 3 artış gösterirken, bu hızlı tırmanışın arkasında elektrikli araçların yollara çıkması, devasa veri merkezlerinin kurulması ve yapay zeka teknolojilerinin hayatın merkezine yerleşmesi yer alıyor. Elektrik tüketiminin en hızlı artış gösterdiği ülke ise yüzde 5'lik büyüme oranıyla yine Çin oldu. Enerji verimliliği noktasında atılan adımlar ise dünya genelinde yüzde 2 düzeyinde kalarak, küresel çapta hedeflenen yüzde 4'lük performansın oldukça gerisinde bir tablo çizdi.

RÜZGAR VE GÜNEŞ KÖMÜRÜN TAHTINI SALLADI

Geleceğin enerji mimarisinde rüzgar ve güneş enerjisi başrolü oynamaya devam ediyor. Yıllık bazda yüzde 18 ile en büyük üretim artışını kaydeden rüzgar ve güneş, temiz enerjideki büyük sıçramanın motoru oldu. Artan küresel elektrik talebinin tamamı; rüzgar, güneş, hidroelektrik ve nükleer gibi düşük karbonlu kaynaklardan karşılandı. Bu muazzam ivme sayesinde temiz kaynaklar, elektrik üretiminde dünyanın en büyük geleneksel kaynağı olan kömürü tahtından indirerek geleceğin enerji vizyonunu bugünden tescillemiş oldu.

Bölgede hayatını kaybedenlerin sayısı hızla tırmanırken, yaraları sarmak için hem yerel yönetimler hem de küresel insani yardım kuruluşları tam anlamıyla alarm durumuna geçmiş durumda. Yıkımın en yoğun yaşandığı yerleşim yerlerinde halk sokaklarda yaşam mücadelesi veriyor. Alt yapı sistemlerinin tamamen çöktüğü, elektrik ve su kesintilerinin yaşandığı felaket bölgesinde, evlerini kaybeden binlerce insan acil yardım eli uzatılmasını bekliyor.

Resmi Makamlar Acı Bilançoyu Duyurdu: Hayatını Kaybedenlerin Sayısı Bin 719'a Yükseldi

Yaşanan büyük felaketin ardından kameraların karşısına geçen Venezuela Meclis Başkanı Jorge Rodríguez, ülke tarihinin en karanlık günlerinden birini yaşadıklarını belirtti. Meclis Başkanı Jorge Rodríguez, yürütülen titiz tespit çalışmaları ve enkaz kaldırma süreçlerinin ardından afet nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısının bin 719'a yükseldiğini resmen ilan etti. Can kaybı verilerinin arama çalışmaları derinleştikçe artmasından endişe duyulurken, devletin tüm imkanlarının afetzedeler için seferber edildiği vurgulandı.

Ülke genelinde ilan edilen yas havası sürerken, afetin hemen ardından başlayan kurtarma operasyonlarında adeta iğneyle kuyu kazılıyor. Devlet yetkilileri, lojistik destek hatlarının açık tutulması ve evsiz kalan vatandaşların barınma ihtiyaçlarının karşılanması için kriz merkezlerinin 24 saat esasına göre çalıştığını bildiriyor. Sağlık personeli ise sahra hastanelerinde yaralılara müdahale etmek için yoğun bir çaba sarf ediyor.

Birleşmiş Milletler Sahadaki Son Durumu Paylaştı: En Az 2 Bin 500 Bina Yerle Bir Oldu

Uluslararası koordinasyonu sağlamak ve insani yardım koridorunu yönetmek üzere bölgede bulunan Venezuela'daki Birleşmiş Milletler Daimi Koordinatörü Gianluca Rampolla Del Tindaro, yıkımın mimari ve yapısal boyutuna ilişkin çarpıcı veriler paylaştı. Yapılan ilk saha incelemelerine değinen Gianluca Rampolla Del Tindaro, depremlerin etkisiyle en az 2 bin 500 binanın hasar aldığını ya da yıkıldığını aktardı. Bölgede kalıcı barınma krizinin kapıda olduğuna dikkat çeken koordinatör, uluslararası toplumun acilen harekete geçmesi gerektiğinin altını çizdi.

Sarsıntıların jeolojik etkisinin devam ettiğini belirten Del Tindaro, Venezuela'da 24 Haziran'dan bu yana 500'den fazla artçı deprem kaydedildiğini ifade etti. Bu bitmek bilmeyen artçı sarsıntılar hem arama kurtarma ekiplerinin güvenliğini tehlikeye atıyor hem de ayakta kalan hasarlı binaların tamamen çökme riskini artırıyor. Mucizevi kurtuluşlara da değinen BM yetkilisi, kritik 72 saatlik sürenin aşılmasına rağmen uluslararası ekiplerin üstün gayretiyle dün itibarıyla yedi kişinin daha enkaz altından sağ olarak çıkarıldığını müjdeledi.

La Guaira’da Zamana Karşı Yarış: Enkaz Kentten İlk Görüntüler Geldi

Depremin merkez üssüne yakınlığı sebebiyle en büyük darbeyi alan kıyı şeridindeki La Guaira bölgesi, adeta hayalet bir şehre dönüşmüş durumda. Bölgedeki yıkımın dehşet verici boyutları, uluslararası basın mensupları ve bölgeye intikal eden uzman itfaiye teşkilatları tarafından anbean kayda geçirildi. Gazeteci Yan Boechat ve Quito İtfaiye Teşkilatı ekiplerinin objektiflerine yansıyan görüntüler, yaşanan felaketin vahametini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Görüntülerde, devasa beton kütlelerinin altında kalan sokaklar ve kurtarma ekiplerinin geceyi gündüze katan çalışmaları yer alıyor.

Arama kurtarma ekiplerinin hummalı bir şekilde çalıştığı meydanlarda, yıkıntıların arasından çıkarılan çok sayıda cansız bedenin kimlik tespiti için açık alanlarda toplandığı görülüyor. Felaketten yara almadan ya da hafif sıyrıklarla kurtulmayı başaran bölge sakinleri ise büyük bir çaresizlik içinde yaşam mücadelesi veriyor. Evleri başlarına yıkılan depremzedeler, toz toprak içindeki yıkıntılardan kurtarabildikleri birkaç parça giysi, yatak ve mutfak eşyasını yol kenarlarına dizerek kendilerine geçici yaşam alanları oluşturmaya çalışıyor. Güvenlik güçleri ise yağma olaylarına karşı sokaklardaki devriyelerini sıklaştırdı.

Geçtiğimiz hafta art arda yaşanan yıkıcı depremlerle sarsılan Venezuela'da tektonik hareketlilik hız kesmiyor. ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS) tarafından paylaşılan son verilere göre, ülkenin kuzey açıklarında yeni bir deprem daha kaydedildi. Caraballeda kasabasının 27 kilometre kuzey açıklarında, Karayipler Denizi'nde meydana gelen bu sarsıntının büyüklüğü 4,6 olarak ölçüldü. Deniz tabanının 10 kilometre derinliğinde gerçekleşen depremin ardından açıklama yapan Venezuela Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodriguez, şu an için yeni bir hasar veya can kaybı bildirilmediğini duyurdu. Ancak bu yeni sarsıntı, halihazırda büyük bir panik ve travma yaşayan ülke halkında derin bir endişeye yol açtı.

CAN KAYBI 1450'YE YÜKSELDİ, 68 BİNDEN FAZLA KİŞİ KAYIP

Ülkeyi asıl yıkıma uğratan süreç ise 24 Haziran'da yaşanan ikiz depremlerle başladı. USGS, o kara günde Venezuela'da sadece 39 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki devasa depremin meydana geldiğini bildirmişti. Yaracuy eyaletine bağlı Yumare kentinin 23 kilometre güneydoğusunda 10 kilometre derinlikte gerçekleşen 7,5 büyüklüğündeki ilk sarsıntıyı, San Felipe kentinin 24 kilometre kuzeydoğusunda 21,9 kilometre derinlikteki 7,2 büyüklüğünde ikinci bir yıkım takip etti. Gelen son bilgilere göre bu çifte felakette hayatını kaybedenlerin sayısı maalesef 1450’ye ulaştı. Yaralı sayısı ise 3 bin 150’yi aşmış durumda. Enkaz kaldırma ve arama kurtarma ekiplerinin aralıksız çalıştığı ülkede, yakınları tarafından kaybolduğu bildirilen kişi sayısının 27 Haziran itibarıyla 68 bini geçmesi, can kaybının korkutucu boyutlara ulaşabileceği endişesini artırıyor.

MADDİ HASARIN BOYUTU SAVAŞ ALANINI ARATMIYOR

Depremin yol açtığı insani dramın yanı sıra ortaya çıkan ekonomik fatura da ülkenin geleceğini tehdit ediyor. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 26 Haziran'da yapılan resmi açıklamada, depremlerin doğrudan yol açtığı fiziksel hasarın maliyetinin ilk belirlemelere göre 6,7 milyar dolar olarak hesaplandığı duyuruldu. Altyapının çöktüğü, binlerce binanın yerle bir olduğu eyaletlerde hayatın normale dönmesi için uluslararası yardım çağrıları sürerken, ekipler her şeye rağmen enkaz altından gelebilecek mucize bir ses için zamanla yarışmaya devam ediyor.

Orta Doğu’da sular durulmak bilmezken, küresel piyasaları ve diplomatik dengeleri altüst edecek askeri bir hamle doğrudan ABD kanadından geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda yeni bir operasyon dalgası başlattı. Komutanlıktan yapılan resmi açıklamada, İran'ın bölgedeki "ticari taşımacılığa yönelik saldırıları" gerekçe gösterilerek ülke sınırları içerisindeki stratejik bazı hedeflerin ağır bombardıman altına alındığı bildirildi. Askeri operasyonun detayları netleşirken, ABD savaş uçaklarının Tahran yönetiminin bölgedeki askeri hareket kabiliyetini kısıtlamaya yönelik çok kritik noktaları başarıyla imha ettiği öğrenildi.

Kıyı Radar Tesisleri ve İHA Depoları Vuruldu

Gerçekleştirilen bu son bombardımanın ardından sessizliğini bozan ABD Başkanı Donald Trump, operasyonun arka planına dair kendi sosyal medya platformu üzerinden çok çarpıcı açıklamalarda bulundu. Tahran yönetiminin uzlaşı zeminini sabote ettiğini savunan Trump, Amerikan savaş uçaklarının, İran'ın "ateşkesi yeniden ihlal ettiği" gerekçesiyle havalandığını ilan etti. Operasyonun doğrudan nokta hedeflere yönelik olduğunu belirten ABD Başkanı; İran'a ait askeri füze ve insansız hava araçlarının (İHA) muhafaza edildiği stratejik depolama alanları ile körfezdeki deniz trafiğini kontrol eden kıyı radar tesislerinin tam isabetle vurularak yerle bir edildiğini aktardı. Yaşanan tüm bu askeri kayıplara rağmen İran rejiminin saldırgan tutumundan vazgeçmeyeceğini öne süren Trump, Tahran'ın yaşananlardan hiçbir şekilde "ders çıkarmayacağını" savundu.

"Başlattığımız İşi Askeri Olarak Tamamlayabiliriz"

Sosyal medyadaki paylaşımlarında diplomasi dilini tamamen rafa kaldıran Donald Trump, Orta Doğu'da topyekun bir savaşın fitilini ateşleyebilecek, uluslararası kamuoyunda şok etkisi yaratan o sert ültimatomunu verdi. Washington'ın sabrının tükenmek üzere olduğunun sinyalini veren Trump, "Artık makul olamayacağımız bir nokta gelebilir ve başarıyla başlattığımız işi askeri olarak tamamlamak zorunda kalabiliriz. Bu olursa artık İran var olmaz." ifadelerini kullanarak, olası bir sonraki adımın İran devletinin tamamen haritadan silinmesiyle sonuçlanabileceğini açıkça dünyaya ilan etti. Beyaz Saray'dan yükselen bu çok sert askeri tamamlama mesajı, bölgedeki jeopolitik krizin geri dönülemez bir eşiğe geldiğini bir kez daha gözler önüne serdi.

TERMOMETRELER 42 DERECEYİ GÖSTERDİ: TARİHİ REKOR MAĞAZALARI BOŞALTTI

Almanya genelinde hava tahmin raporlarının çok ötesine geçen meteorolojik dalgalanma neticesinde, termometreler asırlık rekorları kırarak 42 santigrat dereceye kadar yükseldi. Ülkedeki konutların ezici bir çoğunluğunda yerleşik bir merkezi klima sistemi bulunmaması, ani bastıran bu sıcaklıkla birlikte evleri adeta birer fırına dönüştürdü. Serinlemenin ve ev içi hava sirkülasyonunu sağlamanın yollarını arayan milyonlarca Alman vatandaşı, çareyi taşınabilir klima ve vantilatör satın almakta buldu. Ancak Alman medyasında yer alan geniş çaplı haberlere göre, ülkenin en büyük iki elektronik perakende devinin hem fiziki mağazalarında hem de online depolarında tüm soğutma cihazı stokları tamamen eridi.

INGOLSTADT’TAKİ MÜŞTERİ HİZMETLERİ SANTRALLERİ KİLİTLENDİ

Talep yoğunluğunun en net hissedildiği yerlerin başında, Bavyera eyaletinin sanayi kentlerinden biri olan Ingolstadt geldi. Kentteki dev perakende şubelerinin müşteri danışma hatlarını arayan vatandaşlar, telefonların ucunda telesekreterlerin otomatik özür mesajlarıyla karşılaştı. Şubelerin çağrı merkezlerinden yapılan otomatik bilgilendirmelerde, şu ifadelere yer verildi:

"Şu anda klima ve vantilatörlerin bulunabilirliğiyle ilgili çok sayıda soru alıyoruz. Maalesef tüm stoklarımız tükenmiş durumdadır. Bu nedenle mağazalarımızdaki anlık bulunabilirlik durumları hakkında sizlere doğrudan olumlu bir bilgi veremiyoruz. Yaşanan bu olağanüstü durum nedeniyle özür dileriz. Çok acil durumlarda lütfen hatta kalmaya devam edin. Anlayışınız için teşekkür ederiz."

CANLI DESTEK HATLARINDAN "STOK YOK" İTİRAFI GÖZLER ÖNÜNE SERİLDİ

Mağazalara gidemeyen ya da telefonla ulaşamayan tüketiciler, şanslarını perakende şirketlerinin internet sitelerindeki dijital yardım kanallarında denedi. Ancak sistem üzerinden gerçekleştirilen canlı destek yazışmalarında da durumun vehameti tescillendi. Tüketicilerin yoğun tedarik sorularını yanıtlayan şirket yetkilileri ve müşteri temsilcileri, sistem panelleri üzerinden verdikleri yanıtlarda, "Maalesef şu anda ülke genelindeki hiçbir depomuzda ve stoklarımızda aktif klima bulunmamaktadır" itirafında bulunmak zorunda kaldı.

Almanya genelinde etkisini sürdüren bu kavurucu sıcakların, elektronik sektöründeki tedarik zincirini tamamen kilitlerken, lojistik firmalarının yeni ürün sevkiyatı yapabilmek için komşu ülkelerdeki üreticilerle acil durum koduyla temasa geçtiği belirtiliyor.