Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Konya Şubesi bünyesindeki D. Mehmet Doğan Kütüphanesi, “Konyalı Onlar” başlıklı vefa buluşmalarının son durağında Mehmet Vehbi Çelik Efendi’yi ağırladı. Vefatının 77. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen konferansın moderatörlüğünü Prof. Dr. Ahmet Akman üstlenirken, kürsüde Prof. Dr. Ali Akpınar yer aldı. Açılışta söz alan Prof. Dr. Ahmet Akman, Vehbi Efendi’nin Osmanlı’nın son devriyle Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki çalkantılı döneme tanıklık ettiğini, hem siyaset ve idare alanında sorumluluklar üstlendiğini hem de tefsir sahasında kalıcı eserler ortaya koyarak 1949’da ebediyete irtihal ettiğini hatırlattı.

KÖKLERDEN BUGÜNE VEFA VE BÜTÜNCÜL BAKIŞ
Konuşmasında tarihi şahsiyetlerin kendi dönemlerindeki koşullardan koparılarak yargılanmaması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Ali Akpınar, Konya’nın ilmi ve kültürel hafızasının yaşatılmasının önemine işaret etti. Köklerden beslenirken içinde bulunulan çağın hakkını vermenin gerekliliğini dile getiren Akpınar, “Köklerimiz önemli. Onlardan istifade edeceğiz, onların tuttukları meşalenin aydınlığında. Ama biz bu dönemin insanları olarak yaşadığımız dönemin hakkını vereceğiz ve gelecek nesillere de güzel, kalıcı izler bırakma gayret ve çabası içerisinde olacağız” dedi. Şehir değerlerinin sağlığında kıymetinin bilinmesi ve vefatlarından sonra da yeni kuşaklara aktarılması gerektiğini belirten Akpınar, “Yaşarken bu insanların kadri kıymetinin bilinmesi ve değerlendirilmesi gerekir. Vefatlarından sonra da yeni nesillere bu insanlar güzellikleriyle ve meziyetleriyle aktarılmalı, anlatılmalı. Mehmet Vehbi hocamız da onlardan birisi” ifadelerini kullandı. Döneme ilişkin değerlendirmelerde tek bir ifadeyi cımbızlayarak suçlama yöneltmenin kolaycılık olacağını kaydeden Akpınar, “Yaşadıkları dönem ve şartları göz önünde bulundurmadan suçlama yapmak gayet kolay; o cümlelerden birisini alıp itham etmek ve yaftalamak kolaydır. Ama bütüncül bir bakış açısıyla baktığımız zaman öyle olmadığını görüyoruz” diye konuştu.

HADİM’DEN MECLİS KÜRSÜSÜNE UZANAN HAYAT VE DURUŞ
Mehmet Vehbi Çelik Efendi’nin yaşam öyküsünü aktaran Prof. Dr. Akpınar, 1862 yılında Hadim’in Kongul köyünde dünyaya gelen Vehbi Efendi’nin Hadim ve Konya medreselerindeki tahsilinin ardından müderrislik yaptığını, Konya Hukuk Mektebi ile Hukuk Mahkemesinde görev aldığını söyledi. Meşrutiyet ve ilk Meclis dönemlerinde milletvekilliği, Meclis reis vekilliği, Şeriye ve Evkaf Vekilliği ile vekaleten Konya valiliği gibi görevlerde bulunduğunu anlatan Akpınar; 1927’deki İzmir suikastı soruşturması sırasında tutuklanıp Mustafa Kemal’in kefaletiyle serbest bırakıldığını ve 28 Kasım 1949’da 88 yaşında vefat ettiğini aktardı. Vehbi Efendi’nin siyasi çizgisinde partiler üstü ve meclis iradesini esas alan bir tavır benimsediğini belirten Akpınar, “Bu konuda esasen bir partiye bağlanmak meşrebime uygun olmadığından, parti hissiyatıyla mütehassis olmadım ve olamam diyerek meclisin dağılması üzerine siyasetle meşgul olmamaya azmederek Konya’ya dönmüş. Ancak siyaset peşini bırakmamış; Cumhuriyet Meclisi’nde de tek parti döneminde üyelik teklifini kabul etmemiş ve istifa etmeyerek ‘Beni meclis seçmiştir, ancak o düşürür’ demiştir” dedi. Meclis kürsüsünde ortaya koyduğu tavrı da paylaşan Akpınar, “Kürsüye çıkıp durumu anlatmış ve ‘Ben bugüne kadar hiçbir partiye girmedim, bundan sonra da girmem. Kula kul olmam, Allah’a kul oldum, kafi’ diyerek kürsüden inmiştir” şeklinde konuştu. Kamuya açık beyanlar ve siyasi gerilimlere dair de değerlendirme yapan Akpınar, “Yazılı olarak açık beyanatları olan kişilerin kenarda köşedeki pişmanlıkları geçerli değildir. Kamunun önünde işlenen günahların tövbesi de kamunun önünde olmalıdır. Ancak hatalarıyla ve sevaplarıyla bunlar bizim insanlarımızdır; olumlu taraflarını görüp almamız, olumsuz taraflarını da görüp tarihe not düşmemiz gerekiyor” ifadelerini kullandı.
YEDİ BİN SAYFALIK EMEĞİN ARDINDAKİ TEFSİR MİRASI
Prof. Dr. Ali Akpınar, Mehmet Vehbi Efendi’nin akaid alanındaki çalışmalarının yanı sıra Kur’an hükümlerini bir araya getiren “Ahkam-ı Kur’aniye”yi kaleme aldığını ve Sahih-i Buhari’nin Tecrid-i Sarih muhtasarını tercüme edip şerh ettiğini belirtti. En tanınmış eseri olan 15 ciltlik “Hulasatü’l-Beyan fi Tefsiri’l-Kur’an”ın matbaaya hazırlanırken yaşanan zorlu sürece dikkat çeken Akpınar, “Tefsirini bastırmak üzere arkalı önlü yazdığı, yaklaşık yedi bin sayfalık eserini matbaaya götürdüğünde matbaacı tek yüze yazılmasını istemiş. Daktilo ve bilgisayarın olmadığı o dönemde, vebal endişesiyle başkasına yazdırmaya gönlü el vermeyen hoca, yedi bin sayfayı bizzat kendisi tekrar tek yüze yazarak matbaaya teslim etmiştir” dedi. Eserin okuyucuyla buluşma biçimindeki sade dile de değinen Akpınar, “Mehmet Vehbi Efendi’nin tefsiri, yazıldığı dönem itibarıyla sade bir Türkçe olması hasebiyle her kesimden insanın okuyabileceği bir tarzda kaleme alınmıştır. Türkçe kaleme alınan mufassal ilk tefsir olması ve temel kaynaklardaki görüşleri özetleyip tercihler yaparak sunması önemli özelliklerindendir” diye konuştu. Konferansın sonunda Prof. Dr. Talip Türcan ve Postnişin Fahri Özçakıl tarafından katılım beratları takdim edildi ve program toplu hatıra fotoğrafıyla noktalandı.





