Mayıs ayı denince bazı önemli olaylar aklımıza geliyor. Tarihimizde Mayıs ayı içerisinde meydana gelen bazı önemli olaylarla ilgili düşüncelerimi kısa anlatımlarla kaleme almak istedim. Tarih sırasına göre yazdığım olayları okuyucularıma arz ediyorum.
1.Dünya savaşı sonrasında Osmanlı toprakları İtilaf devletleri tarafından işgal edilince, İstanbul’dan vatanın kurtarılamayacağını anlayan Vahdettin Han, kurtuluş mücadelesini Anadolu’dan başlatmak ister. Dönemin Erkan-ı Harbiye Reisi (Bugünkü Genelkurmay Başkanı) Fevzi Çakmak ile Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi’nin Cumhuriyetçi olması hasebiyle karşı çıkmalarına rağmen Mustafa Kemal Paşa’yı Anadolu’ya göndermeye karar verir.
Sultan Vahdettin’in pencereden İtilaf devletleri (İngiliz, Fransız, İtalyan, Yunan) gemilerini göstererek Fevzi Çakmak’a söylediği şu tarihi sözleri meşhurdur: “Bu gemileri görmek kanıma dokunuyor. Benim saltanatımın önemi yok. Memleket kurtulsun da isterse Cumhuriyet olsun. Mustafa Kemal Paşa’yı bekliyorum.”
Davetine icabet eden Mustafa Kemal Paşa’ya da şunları söyler: “Paşa! Paşa! Şimdiye kadar devlete çok hizmet ettin, ancak asıl şimdi yapacağın hizmet, hepsinden mühimdir, devleti kurtarabilirsin.”
Sonuçta Sultan Vahdettin, çok büyük yetkilerle donatarak ve büyük maddi imkânlar vererek Mustafa Kemal’i 16 Mayıs 1919’ da Anadolu’ya gönderir. Mustafa Kemal ve arkadaşları 19 Mayıs 1919’da Samsun’a ayak basar. Anadolu'ya giden heyet İstanbul'un tam desteği ile gitmiştir.
Sultan Vahdettin, daha sonra da Anadolu harekâtına el altından desteğini sürdürdü. İstanbul'dan silah, para, mühimmat ve insan gücü göndertti. Öyle ki, Hilal-i Ahmer Cemiyeti çeşitli yardımlar adı altında topladığı paraları ve muhtelif malzemeyi bir şekilde Anadolu'ya ulaştırıyordu. Bu imkânlarla başlayan Milli Mücadele zafere ulaştı, vatan işgalden kurtuldu, TBMM kuruldu.
Sultan Vahdettin’e vatan haini yaftası takanlar bu gerçekleri görmelidir. Anadolu harekâtı İstanbul'un verdiği destekle teşkilatlanmasını sürdürmüştür, fakat bir anda İstanbul'a karşı bir tavır içine girmeye, padişahı dışlamaya başlamıştır.
Son alınan bir kararla Osmanlı saltanatı 1 Kasım 1922’de lağvedildi. 3 Mart 1924’de Hilafet kaldırılarak Osmanlı Devleti'nin bütün resmî devlet hukuku tarihe intikal ettirildi. Hilafetin ilgası kararı ile Osmanlı hanedan mensupları da sınır dışı edildi.
16 Kasım 1922 tarihinde Yıldız Sarayı’na çıkarak Sultan Vahdeddin’le görüşen ve saltanatın Meclis tarafından lağvedildiği tebliğini padişaha ileten Refet Paşa (Bele) idi. Refet Bele şöyle anlatıyor: “Bacak bacak üstüne attım, bacaklarımı sallarken neredeyse ayak parmağımın ucu Vahdeddin’in burnuna değecekti.”
Refet Bele böyle bir vaziyette Padişaha; “Halife hazretleri saltanat kaldırıldı, bu ülkeden gitmelisin” der. Vahdeddin, Refet Paşa’ya “Paşa, bu vatana ihanet ediyorsunuz. Saltanatsız bir hilafetin, hanedanın en aciz bir ferdi tarafından bile kabul edilmeyeceğinden emin olabilirsiniz. Gitmem. Burası benim ülkem. Ceddimin arasında bu ülkeyi terk eden yok. Ben de terk etmem, burada ölürüm” cevabını verir.
Refet Bele bunun üzerine tehditle: “Bu ülkeden git, hayatın tehlikede. Ayrıca halk, saltanatçılar ve cumhuriyetçiler olarak ikiye bölündü. Bunlar birbirlerini vuracaklar. Kardeş kavgası başlayacak. Git, bir süre sonra yine gelirsin.” der.
Bu görüşmeden sonra da tehditler devam eder ve Vahdeddin han, hicret niyeti ile gitmeye karar verir. 2. Abdülhamit Han, kardeş kavgası olmasın diye isyancılara müdahale etmeme emri vermişti. Yıllar sonra kardeşi Vahdettin de aynı endişe ile vatanı terk etmek zorunda kalmıştır.
Naşit Hakkı Uluğ, “Halifeliğin Sonu” adlı eserinde Refet Bey’in şu sözlerine yer verir. “Eğer biz padişahı hapis veya idam etseydik, halk zamanla onu mağdur olarak görecek ve bizleri haksız kabul edecekti. Eğer askeri bir müdahale yaparsak da devletin başına iş aşacağını, kaçan bir padişahı ise halkın asla affetmeyeceğini düşündük. Onun için kendisinin gitmesini sağladık” diyerek olayın arkasındaki niyeti açıklamıştı.
Vahdettin milletin malına dokunmadı, ömrünün yurt dışında geçen zamanları, sefalet ve büyük sıkıntılar içinde geçti. Vatanı için kendisini feda etti. Giderken son sözü şu olmuştur: “Ben yandım, ülkem kurtuldu. Vatan sağ olsun.”
Vahdettin, Mustafa Kemal Paşa’yı Anadolu’ya gönderdiği günün yıldönümünde 16 Mayıs 1926'da San Remo'da hayatını kaybetti. Cenazesi Türkiye hükûmeti tarafından kabul edilmedi ve Şam'a getirilerek Süleymaniye Külliyesi kabristanına defnedildi. Vahdettin'in ölüm haberini duyan Mustafa Kemal şöyle demiştir: "Çok namuslu bir adam öldü. İsteseydi, Topkapı Sarayı'nın bütün mücevherlerini götürür ve öyle bir ordu kurup dönerdi ki…"
Allah rahmet eylesin. Mekânı cennet olsun.
***
Yeri doldurulamaz büyük iman şairi, örnek mücadele insanı ve büyük fikir adamı üstat Necip Fazıl Kısakürek, 26 Mayıs 1904 tarihinde dünyaya gelmiş, 25 Mayıs 1983’ de hayata veda etmiştir. Necip Fazıl’ın bunalımlı hayatı 1934 yılında değişikliğe uğramış, Abdülhakim Arvasi Hz. ile yaşantısında yeni bir dönem başlamıştır. Üstat, Arvasi hazretlerinin üzerindeki etkisini şu mısralarla açıklar:
“Bana, yakan gözlerle, bir kerecik baktınız;
Ruhuma, büyük temel çivisini çaktınız!”
Necip Fazıl; 1934 den önceki ilk döneminde mutlak hakikatten uzak, kendine nizam bulamamış bir halde iken, Abdülhakim Arvasi’nin yol göstermesi ile kendisini kurtarmış, iç dünyasını düzene koymuştur. Üstat, hayatında meydana gelen değişikliği de şu mısralarla özetler:
“Tam otuz yıl saatim işlemiş ben durmuşum;
Gökyüzünden habersiz, uçurtma uçurmuşum...”
Daha sonra da cemiyetteki bozukluklarla mücadele etmeye başlayan Necip Fazıl; süfli boyuttan ulvi boyuta, bunalım ve sıkıntı dolu materyalist anlayıştan, Büyük Doğu davasının nurlu iman yoluna geçişin örneğini göstermiştir. O maddi bakımdan oldukça rahat olan yaşantıyı terk edip, dünyada çile dolu olsa da, ebedi saadet hayatını tercih eden dev bir iman şairi ve büyük bir mütefekkirdir. Üstadın ortaya koyduğu hayat ölçüsünü, şu mısra ne de güzel açıklıyor:
“Müjdecim, Kurtarıcım, Efendim, Peygamberim;
Sana uymayan ölçü, hayat olsa teperim!”
Her türlü çileye ve uğradığı bütün zulümlere rağmen İslâm davasına hizmet etmekten bir an bile geri durmayan üstadımıza Allah’tan rahmet diliyorum. Mekânı cennet olsun İnşallah…
***
T.C. tarihinde milletin tercihine ve halkın inancına vurulan ilk askeri darbe 27 Mayıs 1960 darbesidir. Milletin büyük ekseriyetinin oyuyla 10 yıldır ülkeyi yöneten Demokrat Parti iktidarı, halkın verdiği silah gücünü yine halka karşı kullanan dönemin cuntacı askerlerinin zorbalığı sonucu bir gecede devrildi.
Darbe sonunda; 18 yıl boyunca okutulan Türkçe ezanı aslına çevirmek ve ülkedeki manevi baskıları ortadan kaldırmaktan başka bir suçu olmayan Başbakan Adnan Menderes ile iki Bakanı idam edildi. Bu ilk darbe, halkın seçtiği meşru hükümetlere her 10 yılda bir askerlerce müdahale etme sürecini doğurdu. Ülke daha sonra 12 Mart 1971’de, 12 Eylül 1980’de, 28 Şubat 1997’de ve 15 Temmuz 2016’da darbe veya darbe girişimleri ile karşı karşıya kaldı. Halkın oyuyla seçilenler; atanmış, eli silahlı zorba ve cuntacı güçlerin müdahalelerine maruz kaldı ve her defasında ülke karanlıklara sürüklendi.
27 Mayıs darbesi ile idam edilerek şehit edilen Başbakan Adnan Menderes ile 2 Bakanı Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu’ya Allah’tan rahmet diliyorum. Mekânları cennet olsun.
Yazı uzadığı için Mayıs ayı içerisinde meydana gelen iki önemli olayı gelecek yazıma bırakıyorum. İstanbul’un fethi ile Abdülaziz Han’a yapılan darbeyi ikinci bölümde okuyabilirsiniz.
Sağlıklı ve mutlu yarınlar diliyorum.