Konya Ovası'nda iklim değişikliği, kuraklık ve kontrolsüz yer altı suyu kullanımıyla oluşan obruk tehdidi boyut değiştirmeye devam ediyor. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca (AFAD) yürütülen Obruk Duyarlılık Haritası çalışması kapsamında Konya, Karaman ve Aksaray'da kayıt altına alınan obruk sayısı 739'a çıktı. Konya AFAD İl Müdürlüğü bünyesinde 2020'de başlatılan projede; yapay zeka, Coğrafi Bilgi Sistemi ve uydu görüntüleri kullanılarak bölgedeki envanter düzenli olarak güncelleniyor. Daha önceki yıllarda 576 obruğun kayıt altına alındığı Konya'da, projenin başlangıcından bugüne kadar 126 yeni obruk oluştuğu tespit edildi.
"PROJEYLE YAPAY ZEKA DESTEKLİ DUYARLILIK HARİTALARI OLUŞTURULUYOR"
AFAD koordinasyonunda yürütülen envanter ve duyarlılık haritalama çalışmalarının afet riskini azaltmak adına kritik rol oynadığını belirten Jeoloji Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Şükrü Arslan, sürecin detaylarını paylaştı. Arslan, "projede, obruk oluşumuna etki eden ana ve tali faktörlerin analiz edilerek yapay zeka destekli haritalama yöntemleriyle duyarlılık haritaları oluşturulduğunu, bu çalışmaların erken önlem ve risk yönetimi açısından büyük önem taşıdığını" vurguladı. Uydu teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte geçmişte oluşan ancak kayıtlara geçmeyen birçok yapının da envantere eklendiği kaydedildi.
ASLAN PAYI KONYA’DA: 702 OBRUĞUN 380’İ KUYU TİPİ
Bölgedeki obrukların dağılımı ve türleri hakkında sayısal verileri paylaşan Şükrü Arslan, "AFAD verilerine göre, Konya Kapalı Havzası'nda 739 obruk bulunmaktadır. Obrukların 702'si Konya'da, 29'u Karaman'da, 8'i de Aksaray'da. Konya'da bulunan 702 obruğun 380'i kuyu tipi obruk sınıfına girmektedir. Bu obrukların da hemen hemen hepsi son 30-35 yılda oluşmuş obruklardır" ifadelerini kullandı. Bölgede ayrıca yüzlerce yıl öncesine dayanan yaklaşık 50 ana kaya çökme obruğunun bulunduğu bildirildi.
YENİ OBRUK OLUŞUM HIZINDA YAVAŞLAMA DİKKAT ÇEKİYOR
Kentteki yıllık obruk verilerine bakıldığında; 2020'de 28, 2021'de 28, 2022'de 14, 2023'te 12, 2024'te 32, 2025'te 10 ve bu yıl ise 2 yeni obruk meydana geldiği görüldü. Son yıllarda yeni obruk oluşum hızında bir gerileme gözlendiğine işaret eden Arslan, geçmişte yılda ortalama 20 civarında obruk oluşurken günümüzde bu rakamın 10'lu seviyelere düştüğünü sözlerine ekledi. Teknoloji desteğiyle sürdürülen saha taramaları sayesinde bölgedeki riskli alanlar anlık olarak takip edilmeye devam ediyor.
