Eğitimden akademiye kadar geniş bir veri havuzundan derlenen istatistikler, kitaba ve bilgiye olan erişimin hızla dijitalleştiğini gösterirken, kütüphane üye sayılarında da tarihi rekorlar kırıldığını ortaya koydu. Bu yıl ilk kez Yükseköğretim Kurulu (YÖK) idari kayıtlarının da entegre edilmesiyle çok daha kapsamlı bir hale gelen araştırma, Anadolu’nun kültür başkentlerinin performansını da açıkça ortaya koydu. Özellikle Konya ve çevresindeki kütüphane kullanım oranları, şehrin okuma kültüründeki öncü rolünü bir kez daha kanıtladı.
Resmi verilere bakıldığında, ülke genelinde Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi ve Milli Kütüphane gibi devasa merkezlerin yanı sıra bin 302 halk kütüphanesi aktif olarak vatandaşa hizmet veriyor. Yükseköğretim kurumlarına bağlı 557 üniversite kütüphanesi ile okullarda bulunan 43 bin 466 örgün ve yaygın eğitim kurum kütüphanesi, Türkiye’nin devasa bilgi altyapısını oluşturuyor. Tüm bu merkezlerdeki toplam basılı kitap hacmi ise 117 milyon 981 bin 058 gibi muazzam bir sayıya ulaştı.
KONYA’DA KÜLTÜR PATLAMASI: ZİYARETÇİ SAYISI 1 MİLYONU DEVİRDİ
TÜİK’in paylaştığı bölgesel veriler incelendiğinde, Konya’nın kütüphanecilik ve okuma kültüründe Türkiye’nin en dinamik şehirlerinden biri olduğu tescillendi. Şehir genelinde faaliyet gösteren halk kütüphanesi sayısı 39’a yükselirken, bu kütüphanelerin kapısını çalan vatandaşların sayısı adeta rekor kırdı. Konya’daki halk kütüphanelerinden bir yıl içinde yararlanan kişi sayısı 1 milyon 264 bin 469 olarak kayıtlara geçti. Bu veri, şehrin sadece tarım ve sanayide değil, kültürel gelişimde de ne denli büyük bir ivme yakaladığını gösteriyor.
Konya’nın komşusu Karaman’da ise kütüphanecilik faaliyetleri kendi ölçeğinde istikrarlı bir grafik çiziyor. Karaman genelinde hizmet veren 8 halk kütüphanesinden istifade eden kişi sayısı 126 bin 325 olarak tespit edildi. İki komşu şehrin toplam kütüphane hareketliliği, bölgenin genel eğitim ve kültür seviyesindeki yükselişi de doğrudan destekler nitelikte.
DİJİTAL DEVRİM KÜTÜPHANELERDE: ELEKTRONİK KİTAP SAYISINDA MUAZZAM ARTIŞ
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri üniversite kütüphanelerinde yaşanan dijital patlama oldu. Ülke genelindeki 392’si devlet, 165’i vakıf olmak üzere toplam 557 üniversite kütüphanesinde e-kitap kullanımı tavan yaptı. Akademik dünyada dijital kaynaklara yönelimin bir sonucu olarak, üniversite kütüphanelerindeki elektronik kitap sayısı bir önceki yıla kıyasla yüzde 17,1 oranında çok ciddi bir artış göstererek 168 milyon 603 bin 933’e ulaştı. Bu veri, basılı kitap sayısının neredeyse iki katından fazla bir dijital arşivin öğrencilerin ve akademisyenlerin kullanımına sunulduğunu gösteriyor. Bu kampüs kütüphanelerine resmi olarak kayıt yaptıran üye sayısı da yüzde 8,1’lik yükselişle 3 milyon 603 bin 937 kişiye ulaştı.
Halk kütüphaneleri de bu yoğun ilgiden payını aldı. Ülke genelinde halk kütüphanelerine resmi kayıt yaptıran vatandaşların sayısı yüzde 6,4 oranında artarak 7 milyon 160 bin 225 kişiyi buldu. Bu kütüphanelerin fiziki imkanlarından, çalışma salonlarından ve kitaplarından aktif olarak yararlanan toplam kişi sayısı ise yüzde 1,2’lik artışla 39 milyon 194 bin 669 olarak gerçekleşti. Sadece kitaplar değil, kütüphanelerde bulunan harita, CD, mikrofilm gibi kitap dışı materyal sayısı da yüzde 7,5 artarak zenginleşmeye devam etti.
DEV MERKEZLERDE KİTAP DEPOLARI DOLUP TAŞIYOR
Ulusal ölçekteki prestijli kütüphanelerde de büyüme trendi hız kesmeden sürdü. Türkiye’nin en büyük hafıza merkezlerinden biri olan Milli Kütüphane’deki kitap varlığı yüzde 8,7 oranında net bir artış yakalayarak 1 milyon 989 bin 018 adede ulaştı. Ankara’nın uğrak noktası olan Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi de koleksiyonunu yüzde 3,8 oranında büyüterek 2 milyon 713 bin 782 kitaplık dev bir arşive ulaştı. Üniversitelerin kütüphanelerindeki basılı kitaplar yüzde 5,2 artışla 22 milyon 899 bin 378 olurken, halk kütüphanelerindeki kitap stoğu yüzde 3,8 yükselerek 26 milyon 041 bin 029 olarak hesaplandı. Örgün ve yaygın eğitim kurumlarındaki okul kütüphanelerinde ise hafif bir gerileme yaşanmasına rağmen 64 milyon 337 bin 851 kitaplık devasa bir kaynak korunmaya devam ediyor.
YENİ BASILAN ESERLERDE AKADEMİK VE EĞİTİM YAYINLARI BAŞI ÇEKİYOR
Ülkedeki yayıncılık dünyasının nabzını tutan verilere göre, bir yıl içinde yayımlanan yeni kitap sayısı yüzde 10,1 oranında artarak 80 bin 921 farklı başlığa ulaştı. Çeşitli formatlarda üretilen toplam materyal sayısı ise yüzde 8,6’lık genişlemeyle 100 bin 545 olarak kayıtlara geçti.
Yayımlanan yeni içerikler konularına göre sınıflandırıldığında, Türkiye’deki okuma ve araştırma eğiliminin arkasındaki temel dinamikler de çözülmüş oldu. Yeni basılan tüm materyallerin yüzde 22,3’lük aslan payını akademik çalışmalar ve bilimsel yayınlar oluşturdu. Bunu hemen ardından yüzde 21,1’lik oranla okul kaynakları ve yardımcı eğitim materyalleri takip etti. Edebi üretim tarafında ise yetişkin kurgu edebiyat ürünleri, yüzde 19,4’lük pay ile okuyucuların en çok ilgi gösterdiği ve yayıncıların en fazla bastığı üçüncü büyük kategori olarak listede yerini aldı.