KDV sistemimiz şelale metodu ya da indirim mekanizması üzerine kurulu bir yapıya sahiptir. Bu metotta işletmeler girdi olarak aldıkları KDV'leri; satış yaptıkları ve hesaplanan KDV olarak adlandırılan KDV'den mahsup etmekte, Hesaplanan KDV daha yüksekse artan kısım ödenecek KDV olarak beyan edilip ödenmekte, indirilecek KDV daha yüksekse DEVREDEN KDV olarak gelecek dönemlere devretmektedir. Sistemde ihracat istisnası ve indirimli oranda satışlar gibi bu yapıyı bozan uygulamalarda mevcuttur. Örneğin ihracat istisnasında firmalar aldıkları girdileri KDV'li olarak almakta ancak ihracat olarak gerçekleştirdikleri satış KDV'den istisna olduğu için hiç Hesaplanan KDV çıkmamakta yüklendikleri KDV'leri mahsup edememektedirler. Sistem mükellefin üzerinde kalan bu vergileri belli prosedürlerle ve şartlarla mükellefe iade edebilmektedir. Mahsuben iadeler dışında bu iadeler genellikle vergi inceleme raporu ya da Yeminli Mali Müşavir Tasdik raporu ile yapılmaktadır. Bu raporların hazırlanması ve eksikliklerin giderilmesi uzun zaman aldığı için, işletmeler bu süreci kısaltmak için Gelir İdaresine teminat vermekte ve belli şartları yerine getirip iadesini almakta daha sonra raporla teminatı çözdürüp süreci tamamlamaktadırlar.
Eski uygulamada, teminat karşılığı iade işlemlerinde; genel şartları sağlayan dış ticaret sermaye şirketi ve sektörel dış ticaret şirketlerine teminat oranı %4, özel finans kurumlarına %8 olarak uygulanmakta; bu şartlara ek olarak belirlenmiş şartları (özel şartlar) taşıyan imalatçı ve imalatçı-ihracatçılar için teminat oranı %8 olarak uygulanmaktaydı. Bunların dışındaki işletmelerin çoğu idareye iade tutarının tamamı kadar teminat vermekteydi. 26.04.2014 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan KDV Genel Uygulama Tebliğinde İndirimli Teminat Uygulaması Sisteminde (İTUS) de bir takım değişiklikler yapılmıştır. Yapılan değişikliklerden en önemlisi ise yeni uygulamayla bütün iade hakkı olan KDV mükelleflerinin belirli şartlarda İTUS uygulamasından faydalanabilecek olmasıdır.
Yeni düzenlemeye göre aşağıdaki şartları taşıyan mükelleflere bağlı oldukları Vergi Dairesi Başkanlığı (bulunmayan yerlerde Defterdarlık) tarafından İTUS sertifikası verilir.
Genel Şartlar
Başvuru tarihinden önceki son üç takvim yılı içinde;
a) Vergi mükellefiyetinin bulunması,
b) Mücbir sebep sayılan haller dışındaki nedenlerle, defter ve belgelerin ibrazından imtina edilmemiş olması,
c) Gelir veya kurumlar vergisi, geçici vergi, gelir vergisi stopajı, ÖTV ve KDV (tevkifat hariç) uygulamalarından her birine ait beyanname verme ödevinin her bir vergi türü itibarıyla ikiden fazla aksatılmamış olması (süresinden sonra kendiliğinden verilen beyannameler hariç),
ç) Sahte belge veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma fiili nedeniyle özel esaslara tabi tutulmamış veya tutulmuşsa genel esaslara dönülmüş olması,
d) Cari takvim yılı da dahil olmak üzere son iki takvim yılına ilişkin tam tasdik sözleşmesi bulunması.
Başvuru tarihi itibarıyla;
a) KDV iade taleplerinde özel esaslara tabi olmayı gerektiren bir durumunun bulunmaması,
b) Ödenmesi gereken vergi borcunun bulunmaması (vergilerin tecil edilmiş olması bu şartın ihlali sayılmaz).
Sertifika başvurusundan önceki, iade talebinin bulunduğu birbirini izleyen son beş vergilendirme dönemi itibarıyla haklarında yazılmış YMM ve/veya vergi inceleme raporlarının olumlu olması.
Yukarıdaki genel şartları sağlayan Dış Ticaret Sermaye Şirketleri ve Sektörel Dış Ticaret Şirketleri İTUS sertifikası alarak %4 Teminat Oranı ile iadelerini alabileceklerdir. Bu kapsam dışında kalan şirketlerden İmalatçı-İhracatçılar ve İhraç Kaydıyla Teslimde Bulunan İmalatçılar, Diğer İhracatçılar (Hizmet İhracatı Yapanlar Hariç) ve Diğer KDV Mükellefleri için Aktif toplamı, Maddi duran varlıkları toplamı, Öz sermaye tutarı, Net satışları, aylık ortalama çalıştırılan kişi sayısı gibi her bir grup için ayrı ayrı kriterler belirlenmiş olup bu kriterleri sağlayıp İTUS sertifikası alarak %8 Teminat Oranı ile iadelerini alabileceklerdir.
Sonuç olarak yapılan düzenlemeyle indirimli teminattan faydalanabilecek şirketlerin kapsamı genişletilerek şartları sağlayan tüm KDV mükelleflerinin indirimli teminat oranı ile teminat gösterip iadelerini alabilmeleri sağlanmıştır.