Orta Asya kurganları, eski dönemlerde özellikle Türk ve Altay kültürleri tarafından inşa edilmiş, yüksek tepecik veya höyük şeklindeki kutsal ve anıt mezarlardır. Kurgan kelimesi Türkçe bir isim olup, Rusça ile literatüre girmiştir.
Kurganlar, tarih boyunca farklı kültürler tarafından kullanılmış ve Kurganların içinde çoğunlukla kutlu sayılan, ulu kişiler gömülmüştür. Ayrıca bu kişilerin eşyaları, silahları, hayvanları ve hatta hizmetçileri de yanlarında gömülmesi bir gelenekti. Bu kurganlar arkeolojik olarak da faydalı olmuş, dönemin yaşantısı hakkında ciddi bilgiler edinilmesini sağlamıştır.
Kurganların en ünlü örneklerinden biri, Esik Kurganı’dır. Kazakistan’ın eski başkenti Almatı’nın yaklaşık 50 km doğusunda yer alan bu kurgan, MÖ 5. yüzyılda inşa edilmiştir. Kurganın içinden çıkan Altın zırh, Türk sanatının en değerli eserlerin arasında yer alır. Günümüzde Altın Elbiseli Adam ismi ile Kazakistan Milli Müzesinde sergilenmektedir. 2019 yılında eser belli bir süre Türkiye’de Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenmiştir. Bir diğer önemli kurgan grubu ise Pazırık Kurganları’dır. Altay Dağları’nda bulunan bu kurganlar, MÖ 3. yüzyıldan MS 3. yüzyıla kadar varlığını sürdürmüş olan Pazırık kültürüne ait. Bu kurganlarda, dönemin tekstil, halı, ahşap, deri, metal ve taş işçiliğinin en güzel örnekleri bulunur. Bunların yanı sıra kurganlarda, müzik aletleri, silahlar, takılar ve vücutlarında dövmeler olan mumyalar bulundu. Bu dövmeler kişilerin el, kol, omuz ve bacaklarında yer alan hayvan figürlerinden oluştuğu ortaya çıkmış. Çoğunlukla yırtıcı, güçlü hayvanları avladığı görece güçsüz hayvanların resimlendiği sahneler Bu betimlemeler arasında fantastik ögeler yer almamıştır. Orta Asya kurganları, Türk ve Altay kültürlerinin köklerine ışık tutan, arkeolojik ve sanatsal açıdan büyük önem taşıyan, tarihin gizemli ve ilginç yapıları arasında yer alır.