banner5
banner68

Libyalılar için önemli tarihi bir şahsiyet: Türk denizci Turgut Reis

"Trablus fatihi" olarak bilinen ünlü Türk denizci Turgut Reis, Libyalılar arasında da önde gelen önemli tarihi şahsiyetlerden biri olarak nitelendiriliyor.

04 Şubat 2022 Cuma 16:12
Libyalılar için önemli tarihi bir şahsiyet: Türk denizci Turgut Reis

Malta şövalyelerinin elinde bulunan Trablusgarp'ı 15 Ağustos 1551'de fetheden Turgut Reis, Libya'nın başkentinde günümüze kadar ayakta kalan cami, türbe ve hamamdan oluşan bir külliye inşa ettirdi.

Başkent Trablus'ta kale içinde kalan "eski şehir" denilen bölgede yer alan bu külliyenin kitabesinde ismi "Durgut Paşa" olarak geçen Turgut Reis'in burayı 1553-1565 yıllarında inşa ettirdiği yazılı.

"Turgut Reis, Trablus'a çok büyük hizmetlerde bulundu"

Trablus Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihi Profesörü Mahmud ed-Dik, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Turgut Reis'in Osmanlı devletinin Akdeniz'deki en önemli denizcilerinden biri olduğunu, Osmanlıların İspanyolları Trablus'tan çıkardıktan sonra önce Murat Ağa'nın, ardından da Turgut Reis'in Trablus Paşalığı görevine getirildiğini söyledi.

"Turgut Reis Trablus'a çok büyük hizmetlerde bulundu. Kenti imar ettirdi, pazarlar kurdurdu ve kalelerini güçlendirdi." diyen Dik, Turgut Reis'in sonrasında Tunus tarafındaki Cerbe Adası tarafına geçtiğini, Hristiyanlara karşı mücadele ederek büyük başarılar kazanan çok cesur bir denizci olduğunu belirtti.

Libya haritası Turgut Reis zamanında çizildi

"Libya'yı Osmanlılar birleştirdi ve bütünlük sağladı." diye konuşan Dik, 1551 yılından sonra Libya'nın coğrafi sınırlarının belirlendiğini, doğusunda Mısır ve batısında Tunus'un olduğu Libya haritasının Turgut Reis zamanda çizildiğini kaydetti.

Dik, Turgut Reis'in Haçlı saldırılarına karşı Trablus'u koruduğunu ve güvenliğini sağladığını hatırlatarak, şöyle konuştu:

"Turgut Reis zamanında hiç kimse Trablus'a saldıramadı ve dahi kenti tehdit bile edemedi. Bu güven ortamı Turgut Reis'ten Osmanlı'nın yıkılışı ve İtalyan işgaline kadar sürdü. Osmanlı ile Libya'nın tarihi birdir. Turgut Reis'i daha iyi tanımak ve tanıtmak için Türkler ve Libyalılar olarak ortak bir konferans düzenlemeliyiz." 

Turgut Reis'in türbesi Arap Baharı sonrasında söküldü

Turgut Reis'in mezarı şehit edildiği 1565'ten 2014 yılına kadar 449 yıl boyunca, Trablus'ta yaptırdığı cami, hamam ve türbeden oluşan külliyenin içinde bulunuyordu. Libya'da 2011'de yaşanan "Arap Baharı" adı verilen sürecin ardından, özgürlük ortamı bulan bazı İslami gruplar ülkedeki tarihi cami ve külliyelere saldırılar gerçekleştirdi.

Görgü tanıklarının ifadelerine göre, 11 Ekim 2014'de sayıları 70 ile 150 arasında değişen bir grup, Turgut Reis külliyesine girerek sandukayı ve mezarı açarak ünlü denizcinin kemiklerini bilinmeyen bir yere götürdü.

Turgut Reis'in türbesinin ve mezarının açılması hakkında Dik, şunları kaydetti:

"Üzülerek söylemeliyiz ki 2011 yılından sonraki süreçte Libya'da camilerde mezarların bulunmasını istemeyen bazı aşırıcı gruplar ortaya çıktı. Emin olmamakla birlikte Turgut Reis'in kabrinin oradan alındığını biliyorum ancak nereye götürüldüğünü ben de bilmiyorum. Devlet kurumları veya bazı şahıslar nakledildiği yeri biliyor olabilirler." 

Bölge sakinleri türbenin söküldüğünü doğruluyor

Bölge sakinlerinden Ahmed İsa, "Durgut Paşa'nın (Turgut Reis) mezarı aşırı gruplar tarafından sökülerek götürüldü. Nereye nakledildiğini kimse bilmiyor." diye konuştu.

Cami cemaatinden bir kişi de mihrabın sol tarafında cami ile türbe arasındaki hacet penceresini açıp türbeyi göstererek, "Gördüğünüz gibi burası boş, Turgut Paşa'nın mezarı artık burada değil." dedi.

Turgut Reis kimdir?

Tarihi kaynaklara göre Turgut Reis, Osmanlının Menteşe sancağına bağlı Seravalos köyünde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak tahminen 1487 yılında dünyaya geldi. Genç yaşta denizciliğe ilgi duyan Turgut Reis, kısa sürede leventlere katıldı ve levent kaptanlığına yükseldi.

Turgut Reis; denizciler arasında "Büyük Turgut" olarak bilinen Turgut Ata'ya nispetle Osmanlı kaynaklarında "Turgutça", Avrupa literatüründe "Dragut" şeklinde tanınıyor. İslam dünyasında ise "Seyfü'l-İslam (İslam'ın kılıcı)" gibi sıfatlarla anılıyor.

Daha önce Cerbe Valisi olan Turgut Reis, 1556-1565 yıllarında Trablus Paşalığı yaptı. Turgut Reis, Malta kuşatması sırasında 23 Haziran 1565'te Saint John şövalyelerine karşı Saint Elmo Kalesi'ne gerçekleştirilen bir saldırıda şehit düştü. Naaşı Trablusgarp'a getirilerek daha önceden yaptırdığı külliyeye defnedildi.

Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner64

banner50