Enerji piyasalarında uzun süredir uygulanan ve akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaları Özel Tüketim Vergisi aracılığıyla bastıran Eşel Mobil mekanizması 1 Ekim tarihi itibarıyla geçerliliğini yitiriyor. Vergi düzenlemesinde yaşanan bu stratejik değişim, uluslararası ham petrol fiyatlarındaki hareketlilik ile döviz kurundaki yükselişlerin doğrudan sürücülerin cebine yansımasına zemin hazırlıyor. Sektör kaynakları, devlet desteğinin çekilmesiyle birlikte akaryakıt ürünlerinde hissedilir düzeyde maliyet artışlarının meydana geleceğini ve pompa fiyatlarının yeniden şekilleneceğini bildiriyor.
Söz konusu yasal sürenin dolmasıyla birlikte özellikle benzin, motorin ve sıvılaştırılmış petrol gazı fiyatlarında yukarı yönlü sert grafiklerin oluşacağı öngörülüyor. Sürücüler ile lojistik firmaları tarih yaklaşırken gelişmeleri yakından takip ederken, piyasa aktörleri vergi oranlarındaki bu güncellemenin enflasyonist etkilerini tartışıyor. Akaryakıt istasyonlarında yaşanacak yoğunluk öncesinde araç sahipleri planlamalarını yeni maliyet tablolarına göre yapmaya çalışıyor.
Eşel Mobil Sisteminin Sona Ermesi Piyasaları Nasıl Etkileyecek?
Eşel Mobil mekanizması, küresel piyasalarda tırmanan petrol fiyatlarının vatandaş üzerindeki baskısını hafifletmek amacıyla devletin vergi gelirlerinden feragat etmesi esasına dayanıyordu. Sistem kapsamında pompa fiyatı sabit tutulmaya çalışılırken, artan maliyetler Özel Tüketim Vergisi tutarından düşülüyordu. 1 Ekim itibarıyla uygulamanın devreden çıkması, devletin vergi sübvansiyonunu sonlandıracağı ve oluşan tüm fiyat farklarının doğrudan tüketiciye aktarılacağı anlamına geliyor.
Bu durum, pompa fiyatlarının doğrudan serbest piyasa koşullarına ve kur dalgalanmalarına açık hale gelmesini beraberinde getiriyor. Sektör temsilcileri, vergi kalkanının kalkmasıyla birlikte akaryakıt ürünlerinin tamamında belirgin artışların yaşanacağını dile getiriyor. Uluslararası petrol varil fiyatlarındaki en küçük yukarı yönlü ivme dahi artık anında tablolara yansıyacak ve piyasadaki fiyat istikrarı döviz kurlarının seyrine tam bağımlı hale gelecek.
Benzin Motorin Ve LPG Fiyatlarında Beklenen Artış Miktarları
Yapılan son aktüeryal hesaplamalara ve vergi uzmanlarının değerlendirmelerine göre, düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle litrelik maliyetlerde ciddi sıçramalar gerçekleşecek. Beklentiler doğrultusunda benzin litre fiyatına %15,5 civarında denk gelen 12,47 TL tutarında devasa bir artış öngörülüyor. Motorin kullanıcıları için litre başına 3,60 TL seviyesinde bir yükseliş hesaplanırken, LPG otogaz grubunda ise 1,48 TL'lik bir fiyat farkının oluşması bekleniyor.
Özellikle benzin grubundaki 12,47 TL değerindeki artış beklentisi, ulaşım ve taşımacılık sektöründe büyük bir maliyet baskısı yaratıyor. Söz konusu tutarların tek bir gecede tabelalara yansıması durumunda, binek araç sahiplerinin depolarını doldurma maliyeti önemli ölçüde katlanacak. Ağır vasıta ve nakliye segmentinin ana gider kalemi olan motorindeki 3,60 TL'lik yükseliş ise tedarik zinciri üzerinden genel iğneden ipliğe tüm tüketim mallarına dolaylı zam olarak yansıma riski taşıyor.
Ekonomi Yönetiminin Masasındaki Olası Zam Takvimi Senaryoları
Hazine ve Maliye Bakanlığı kanadında ise söz konusu vergi yükünün tüketiciye yansıtılma biçimine dair farklı senaryolar üzerinde çalışılıyor. Piyasa uzmanları, 12,47 TL gibi yüksek bir artışın tek seferde pompaya yansıtılmasının piyasada şok etkisi yaratabileceğini savunuyor. Bu nedenle ekonomi yönetiminin, yürürlüğe girecek Özel Tüketim Vergisi artışlarını zamana yayarak zamları kademeli bir takvim dâhilinde aylara bölme ihtimali güçlü bir seçenek olarak değerlendiriliyor.
Buna karşın düzenlemenin uzatılmayıp doğrudan uygulanması durumunda, açıklanan tüm zam tutarları tek bir günde pompa fiyatlarına eklenecek. Kararın zamana yayılması durumunda sürücüler kademeli artışlarla karşılaşacak olsa da nihai fiyat seviyesi her iki koşulda da yüksek tutarlara ulaşacak. Yetkili makamların resmi takvimi duyurması beklenirken, sektörde gözler alınacak son karara kilitlenmiş durumda.
Türkiye Genelindeki Büyükşehirlerde Güncel Akaryakıt Fiyat Tablosu
Yeni zam dalgası öncesinde Türkiye'nin metropol kentlerinde akaryakıt satış fiyatları mevcut seviyelerini koruyor. İstanbul Avrupa Yakası sınırları içinde benzinin litresi 80,40 TL seviyesinden satılırken, motorin 93,50 TL ve LPG ise 34,99 TL üzerinden alıcı buluyor. İstanbul Anadolu Yakası'nda ise rakamlar benzinde 80,30 TL, motorinde 93,30 TL ve LPG grubunda 34,40 TL olarak tablolarda yer alıyor.
Başkent Ankara'da lojistik maliyetlerin etkisiyle benzin litresi 81,40 TL, motorin 94,60 TL ve LPG otogaz 35,09 TL seviyesinde işlem görüyor. Ege'nin incisi İzmir'de ise güncel fiyatlar benzinde 81,70 TL, motorinde 94,90 TL ve LPG ürünlerinde 34,99 TL olarak kaydediliyor. Beklenen zamların uygulanmasıyla birlikte büyükşehirlerde benzin fiyatlarının 93,00 TL sınırını aşacağı, motorinin ise 98,00 TL bandına doğru ilerleyeceği öngörülüyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
