Çelişki veya aynı anlamda kullanılabilecek bir diğer kavram paradoks. Anlamı ise, olması beklenenin tersi durum şeklinde açıklanabilir. Bu anlamda iktisat biliminde de paradokslara rastlanmaktadır. Mesela, elmas-su paradoksu, Giffen paradoksu gibi.
Paradoksların ortaya çıkması bir dizi çalışma sonucunda olabileceği gibi kendiliğinden uzun süre çözüm bekleyen bir mesele ile de gün yüzüne çıkabilir. İktisat açısından değerlendirdiğimizde Giffen Paradoksu bir takım istatistik ve analizler neticesinde ortaya çıkmış iken, elmas-su paradoksu ise açıklanmaya muhtaç ve uzun süre zihinleri meşgul eden bir olay görünümündedir.
Meraklıları, ünlü düşünürümüz google'a danışarak hem Giffen Paradoksu hem de elmas-su paradoksunu araştırabilirler.
Acaba, günümüzde buna benzer paradoks veya çelişkiler var mıdır?
Paradoks olarak kabul edilmese de çelişki diyebileceğimiz bazı durumların var olduğu kanaatindeyim.
İsterseniz örnekler vererek konuyu açalım.
Gelir dağılımı bozukluğu ile tüketim çılgınlığı bunlardan bir tanesi olabilir.
Bir diğeri ise, Birleşmiş Milletler sözüm ona pek çok konuda (yoksulluğun giderilmesi, gelir dağılımın iyileştirilmesi, hastalıkların yok edilmesi vs) çalışmalar yapsa da hala dünyada ekonomik ve sosyal anlamda uçurumların bulunması olabilir.
Yine, gelişmiş ülkelerin büyümesi ile en çok çevre tahribatını gerçekleştirmesi de bir çelişki örneği olarak gösterilebilir.
Belki spesifik bir örnek olarak, gıda azlığı gerekçe gösterilerek oluşturulan sanal gıda artışları ile yüksek fiyatlara alınan gıdalar yanında sofralarımızda yaptığımız israflar da verilebilir.
Şu da son örnek olsun, çalışmadan başarı beklemek.
Yukarıda vermeye çalıştığım çelişkilerin sanırım bir ortak noktası bulunmakta. O da kendiliğinden oluşan çelişkiler değil, oluşturulabilen çelişkiler olması.
Ne garip ki, bir ortak nokta daha geliştirip, oluşturulan çelişkileri, ortadan kaldırmakta insanoğlunun elinde.
İyi haftalar.