Tatil planları yaparken, iş seyahatlerine çıkarken ya da kendi otomobili serviste olduğu için geçici çözümlere yönelen milyonlarca vatandaşı doğrudan ilgilendiren köklü bir düzenleme hayata geçiyor. Ticaret Bakanlığı tarafından titizlikle hazırlanan ve Resmi Gazete aracılığıyla kamuoyuna duyurulan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, 1 Ocak 2027 tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe girecek. Bu yeni yasal çerçeve ile birlikte kiralık otomobil piyasasındaki belirsizliklerin ortadan kaldırılması ve hizmet kalitesinin belirli bir standarda oturtulması amaçlanıyor.
Yürürlüğe girmesine yaklaşık 1,5 aylık bir süre kalan yeni yönetmelik, hem araç kiralama şirketlerine hem de tüketicilere önemli yenilikler getiriyor. Araçların yaş ve kilometre sınırlarından güvence bedellerinin iade süreçlerine kadar pek çok alanda kurallar yeniden yazılıyor. Sektördeki kayıt dışılığı bitirmeyi hedefleyen bu adımlar sayesinde sürücülerin çok daha güvenli ve şeffaf bir kiralama deneyimi yaşaması bekleniyor.
Yaş Ve Kilometre Sınırları İle Güvenlik Artıyor
Yeni düzenlemenin tüketiciler açısından en dikkat çekici maddesini kiralanacak otomobillerin yaşına ve kullanım oranına getirilen kesin kısıtlamalar oluşturuyor. Klasik otomobil statüsünde yer alan özel araçlar bu kapsamın dışında tutulurken, 6 yaşını doldurmuş hiçbir binek taşıtın ticari olarak kiraya verilmesine izin verilmeyecek. Kilometre tarafında ise motor tipine göre ikili bir ayrım yapılarak benzinli ve dizel yakıtlı araçlar için 180.000 kilometre, tam elektrikli araçlar için ise 300.000 kilometre üst sınırı belirlendi.
Sadece yaş ve kilometre kriterleriyle yetinmeyen bakanlık, araçların mekanik sağlığını da sıkı kurallara bağladı. Periyodik bakımları yetkili veya belgeli servislerde zamanında yaptırılmayan, trafik güvenliğini tehlikeye atabilecek kusurları bulunan ya da ağır hasar kaydına sahip olan taşıtların filolarda tutulması tamamen yasaklandı. Bu sayede vatandaşların yolda kalma riski taşıyan, yıpranmış ve bakımsız otomobillerle mağdur edilmesinin önüne geçilmesi planlanıyor.
Depozito Ücretlerine Standart Ve Hızlı İade Zorunluluğu
Araç kiralama hizmeti alan vatandaşların bugüne kadar en yoğun şikayette bulunduğu konuların başında yüksek meblağlı ve haftalarca kredi kartında bloke tutulan depozito uygulamaları geliyordu. Yeni yönetmelik bu alandaki keyfi uygulamalara son vererek alınabilecek güvence bedellerini belirli oranlarla sınırlandırdı. Buna göre 1 ile 6 gün arasındaki kısa süreli kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli kadar, 7 ile 29 gün arasındaki kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli tutarında depozito talep edilebilecek.
Tüketicilerin maddi açıdan elini rahatlatacak en önemli detay ise güvence bedellerinin geri ödenme süresine getirilen yasal zorunluluk oldu. Kiralanan otomobilin işletmeye sorunsuz bir şekilde teslim edilmesinin ardından, tahsil edilen depozitonun en geç 7 gün içerisinde müşterinin hesabına veya kartına iade edilmesi şart koşuluyor. Böylece tüketicilerin bütçesini zorlayan ve haftalarca süren kart blokesi mağduriyetleri tamamen tarihe karışıyor.
Yetki Belgesi Olmadan Kiralama Faaliyeti Yapılamayacak
Piyasadaki denetimsizliği ortadan kaldırmak amacıyla ticari kazanç elde ederek araç kiralayan tüm işletmeler için yetki belgesi alma zorunluluğu getirildi. Bu belgeye sahip olabilmek için firmaların ilgili meslek odasına kayıtlı olması, aktif vergi mükellefiyeti bulunması ve faaliyet gösterilen iş yerinin kesinlikle konut olarak kullanılmaması gerekiyor. Ayrıca işletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, yüz kızartıcı veya belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması zorunlu tutuldu.
Ticaret Bakanlığı, tüm bu süreçleri tek bir merkezden takip edebilmek ve denetimleri dijital ortama taşımak için Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi isimli yeni bir platform kuracak. İşletmelerin yetki belgesi başvuruları doğrudan bu sistem üzerinden alınacak ve onaylanan firmalar kayıt altına alınacak. Belgesi bulunmayan veya standartları karşılamayan işletmelerin sektörde faaliyet göstermesine kesinlikle müsaade edilmeyecek.
Filolara Asgari Araç Ve Elektrikli Taşıt Şartı
Yönetmelik kapsamında araç kiralama şirketlerinin hizmet verebilmeleri için sahip olmaları gereken minimum araç sayıları da netleştirildi. Büyükşehir statüsündeki illerin nüfusu 30.000 sınırını aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 5 tanesi kendi adlarına tescilli olmak kaydıyla toplamda en az 10 adet araca sahip olmaları gerekecek. Nüfusu 30.000 altında kalan ilçelerde ve büyükşehir olmayan diğer illerde ise bu zorunluluk en az 2 tanesi öz mal olmak üzere toplam 5 araç şeklinde uygulanacak.
Çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesi ve yerli otomotiv sanayisinin desteklenmesi amacıyla filolara yönelik özel bir kota uygulaması da devreye alınıyor. Büyükşehirlerin yoğun nüfuslu ilçelerinde hizmet sunan kiralama firmalarının araç parkurlarında, en az 1 tanesi yerli üretim olmak üzere toplamda en az 2 adet hibrit veya tam elektrikli otomobil bulundurması şart olacak. Bu hamleyle birlikte kiralık araç pazarında yeşil dönüşümün hızlanması hedefleniyor.
Geçiş Takvimi Ve Tüketicilerin Dikkat Etmesi Gerekenler
Sektörde köklü değişiklikler yaratan yönetmeliğin 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesinin ardından işletmelere uyum sağlamaları için kademeli bir geçiş takvimi tanındı. Halihazırda faaliyet gösteren kiralama şirketlerinin yetki belgesi başvurularını tamamlayarak belgelerini almaları için 1 Temmuz 2027 tarihine kadar süreleri bulunuyor. Filo büyüklüğü, elektrikli araç kotası, yaş ve kilometre sınırları gibi teknik şartlara tam uyum sağlanması için ise işletmelere 1 Ocak 2028 tarihine kadar ek süre verildi.
Yeni kuralların sahada tam anlamıyla uygulanmaya başlanması 2028 yılının ilk günlerini bulacak olsa da tüketicilerin şimdiden haklarını bilerek hareket etmesi büyük önem taşıyor. Otomobil kiralarken imzalanan sözleşmelerde depozito tutarının ve 7 günlük iade süresinin açıkça yer aldığından emin olunması, teslim alınan aracın model yılı ile kilometre bilgilerinin kontrol edilmesi gerekiyor. Kurallara aykırı hareket eden veya tüketicileri mağdur eden firmalar hakkında Ticaret Bakanlığı birimlerine ya da tüketici hakem heyetlerine doğrudan şikayet başvurusu yapılabilecek.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım





