Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında Ortadoğu merkezli yaşanan siyasi ve askeri gerilimlerin ardından ilan edilen ateşkes sürecinin kırılgan yapısı, dünya enerji piyasalarını derinden sarsmaya devam ediyor. Taraflar arasında sağlanan uzlaşının sahada sık sık ihlal edilmesi, küresel petrol arzına yönelik endişeleri canlı tutarken ham petrol varil fiyatlarında da yukarı yönlü sert hareketliliklere kapı aralıyor. Enerji koridorlarındaki bu güvensiz ortam, uluslararası piyasalarda petrolün değerini artırarak gelişmekte olan ülkelerin iç piyasalarındaki akaryakıt maliyetlerine doğrudan bir baskı uyguluyor.
Küresel ölçekte yaşanan bu hareketlilik, Türkiye'deki akaryakıt sektörü temsilcilerini ve rafineri çıkış fiyatlarını da harekete geçirmiş durumda. Sektörden elde edilen son bilgilere göre, uluslararası ürün fiyatlarındaki artış grafiği doğrultusunda çok yakın bir zaman dilimi içerisinde benzin grubunda ciddi bir fiyat artışı yapılması planlanıyor. Sürücülerin bütçesini yakından ilgilendiren bu gelişme, enerji piyasalarındaki belirsizliğin yerel ekonomilere ne denli hızlı sirayet ettiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Hürmüz Boğazındaki Güvenlik Riski Enerji Koridorlarını Tehdit Ediyor
Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı, son dönemde yaşanan askeri gerilimlerin tam merkezinde yer alıyor. Şu ana kadar boğazdan geçen dev petrol tankerlerinin sevkiyatlarında fiziki bir engelleme ya da büyük bir aksama rapor edilmemiş olsa da bölgedeki diplomatik belirsizlikler küresel piyasalarda tam bir barut fıçısı etkisi yaratıyor. Savaş gemilerinin bölgedeki yoğun varlığı ve tarafların karşılıklı sert açıklamaları, uluslararası enerji şirketlerinin ve sigorta fonlarının risk primlerini en üst seviyeye çıkarmasına neden oluyor.
Ateşkesin kalıcı olup olmayacağına dair küresel çapta hüküm süren derin şüpheler, petrol arzının her an kesintiye uğrayabileceği korkusunu besliyor. Bu durum, ham petrolün varil fiyatının öngörülen bantların üzerine çıkmasını tetiklerken lojistik maliyetlerin de katlanarak artmasına yol açıyor. Uzmanlar, bölgedeki jeopolitik risklerin minimize edilmediği her günün, akaryakıt tüketen ülkelerin tamamında enflasyonist bir baskı unsuru olarak kalmaya devam edeceğini vurguluyor.
Eşel Mobil Sistemi Pompadaki Zam Baskısını Hafifletiyor
Uluslararası piyasalarda yaşanan bu sert yükselişlerin ardından, yurt içinde benzinin litre fiyatına normal şartlarda %3,5 oranına denk gelen 2 lira 19 kuruşluk bir artış yapılması hesaplanıyordu. Ancak devletin vergi politikaları kapsamında devreye aldığı ve akaryakıt fiyatlarındaki aşırı dalgalanmaları dengelemeyi amaçlayan eşel mobil sistemi, bu dev zammın tüketiciye tamamen yansımasını engellemek için yeniden pozisyon aldı. Sistem sayesinde, hesaplanan toplam zam miktarının önemli bir kısmı devlet tarafından Özel Tüketim Vergisi oranlarından feragat edilerek göğüslenecek.
Yapılan son yasal düzenlemeler ve maliye politikası hamleleri neticesinde, 2 lira 19 kuruşluk toplam artışın sadece 55 kuruşluk kısmı doğrudan akaryakıt istasyonlarındaki tabelalara yansıtılacak. Geriye kalan 1 lira 64 kuruşluk büyük pay ise ÖTV matrahından karşılanarak bütçe tarafından sübvanse edilmiş olacak. Bu uygulama, her ne kadar kamu maliyesi üzerinde geçici bir yük oluştursa da halkın ve lojistik sektörünün ani fiyat şoklarından korunmasında hayati bir kalkan görevi üstleniyor.
Büyükşehirlerdeki Yeni Akaryakıt Fiyatları Netleşmeye Başladı
Gece yarısından itibaren geçerli olması beklenen 55 kuruşluk pompa artışının ardından, Türkiye'nin üç büyük metropolündeki benzin fiyatları da yeniden şekilleniyor. Rafinerilere olan coğrafi yakınlıklar ve nakliye maliyetlerinin değişkenliği sebebiyle iller arasında küçük kuruş farkları gözlemlense de yeni tarifeler sürücülerin bütçesini zorlayacak seviyelere ulaşıyor. Dağıtım şirketlerinin belirlediği yeni parametreler doğrultusunda, İstanbul genelindeki akaryakıt istasyonlarında benzinin litre fiyatı 62,84 lira seviyesine yükselerek yeni bir eşiği geride bırakacak.
Anadolu'nun kalbi olan başkent Ankara'da ise lojistik dağıtım ağlarının yapısı gereği fiyatlar bir miktar daha yüksek seyredecek ve benzinin litresi 63,78 liradan alıcı bulacak. Ege Bölgesi'nin en büyük ticaret merkezi konumundaki İzmir'de de benzer bir yükseliş grafiği çizilerek litre fiyatı 64,05 lira olarak güncellenecek. Akaryakıt bayileri, zam uygulamasının yürürlüğe girmesinden hemen önce istasyonlarda yaşanabilecek olası yoğunluklara karşı şimdiden teknik hazırlıklarını tamamlamış durumda.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım