YÜZYILLIK ŞİDDET EĞİLİMLERİ MASAYA YATIRILDI
Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerilimler ve bölgesel savaşlar, uluslararası güvenlik raporlarına ürkütücü verilerle yansımaya devam ediyor. İsveç'te faaliyet gösteren saygın eğitim kurumlarından Uppsala Üniversitesi bünyesindeki akademisyenler, küresel barışı tehdit eden kırılmaları mercek altına aldı. Uzmanlar, dünyaca ünlü Uppsala Çatışma Veri Programı'ndaki (UCDP) verileri temel alarak, 1898 ile 2025 yılları arasındaki küresel şiddet eğilimlerini ve bilançolarını titizlikle inceledi. Ortaya çıkan sonuçlar, insanlığın küresel istikrar konusunda son derece kritik ve tehlikeli bir eşikte durduğunu kanıtladı.
AKTİF ÇATIŞMALARIN BİLANÇOSU AĞIRLAŞIYOR
Yapılan araştırmanın sonuçlarına göre, 2025 yılı dünya genelinde tam 65 aktif çatışmanın yaşandığı son derece kanlı bir dönem oldu. Raporda, devletler arası doğrudan çatışmaların hızla tırmandığı ve İkinci Dünya Savaşı'nın sona erdiği dönemden bu yana en yüksek seviyesine ulaştığı önemle vurgulandı. Devletler arasındaki doğrudan sıcak çatışma vakalarının sadece bir yıl içinde, yani 2024 yılına oranla 2025'te tam iki katına çıkması tehlikenin boyutunu gözler önüne serdi. Kaydedilen 65 aktif çatışmanın büyük bir kısmının ülke içi iç çatışmalardan oluştuğu aktarılırken, bu iç gerilimlerin 13'ünün uluslararası literatürde doğrudan "savaş" seviyesine ulaştığı bilgisi paylaşıldı.
TARİHİN EN YÜKSEK ÇATIŞMA SAYISI KAYDEDİLDİ
Araştırmacılar, 2025 yılında devletlerin doğrudan karşı karşıya geldiği büyük ölçekli çatışma sayısının 8 olarak kayda geçtiğini bildirdi. Bu çarpıcı rakam, UCDP'nin veri toplamaya başladığı 1946 yılından bu yana tek bir yıl içinde görülen en yüksek devletler arası çatışma sayısı olarak tarihe geçti. Küresel dengeleri sarsan bu sekiz büyük kırılmanın baş aktörleri arasında Ukrayna ve Rusya arasındaki yıpratıcı savaş, Orta Doğu'yu ateş çemberine çeviren İsrail ve İran gerilimi ile Güney Asya'nın kronik sorunu olan Hindistan ve Pakistan arasındaki sıcak temaslar yer aldı. Araştırma ekibinden Shawn Davies de konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, devletlerin doğrudan dahil olduğu bu çatışmalarda çok belirgin ve ürkütücü bir artış trendi gözlemlediklerini ifade etti.
RUANDA SOYKIRIMI'NDAN BU YANA EN KANLI YIL
Yayınlanan rapor, sadece çatışma sayılarıyla değil, bu çatışmaların insanlık maliyetiyle de dünyayı sarsacak nitelikte. Verilere göre, geçen yıl yaşanan organize şiddet olaylarında ve savaşlarda toplam 244 bin 600 insan yaşamını yitirdi. Uzmanlar, bu korkunç can kaybı miktarının 1994 yılında yaşanan tarihi Ruanda Soykırımı'ndan bu yana dünya sahnesinde kayıtlara geçen en yüksek ölüm seviyesi olduğunun altını çizdi. Öte yandan küresel boyuttaki organize şiddeti daha iyi anlamlandırmak adına olayları üç farklı ana kategoride ele alan araştırmacılar; taraflardan en az birinin resmi hükümet olduğu durumları "devlet temelli şiddet" olarak adlandırırken, diğer kategorileri ise "devlet dışı şiddet" ve doğrudan sivilleri ya da savunmasız grupları hedef alan "tek taraflı şiddet" olarak sınıflandırdı.