Kültürlerin buluştuğu şehir

Travnik’te Osmanlı kalesini ve kalede bulunan müzeyi gezdikten sonra Boşnak arkadaşım Velid Trkiç’le birlikte şehir mezarlığını ziyaret ettik. Burada çok sayıda Osmanlı veziri ve Türk askerleri de bulunuyor. Mezarlıkta çok sayıda da savaş kurbanları bulunuyor. Burada Fatiha okuduktan sonra, şehirdeki doğal güzellikleri görme fırsatım oldu. Plava Vada “Mavi Su” denilen yere gittik. Travnik’in önemli su kaynaklarından biri olan bu yerde insanlar taze balık yeme fırsatı buluyor. Çok hoş ve nezih bir ortama sahip olan bu yerde insanlar, Türk kahvesi içiyor, balık yiyor ve alışveriş yapıyor.
Burayı gezdikten sonra Bosna’nın en büyük gazetesi olan Dnevni Avaz Gazetesi’nin muhabirlerinden Kenan Kavazoviç ile birlikte Süleyman Paşa Camii yanında bulunan bir kafede yaklaşık bir saat sohbet ettik ve birer fincan Türk Kahvesi içtik. Sohbetimizin büyük çoğunluğu gazetecilik üzerine oldu. Bosna’da gazetecilik yapmanın daha zor olduğunu kaydeden Kavazoviç, “Burada haber kaynaklarına ulaşmak kolay olmuyor. Farklı bir siyasi yapı var. Savaştan bu yana yaşanan sıkıntılar hala çözülemedi. Bürokrasi hala var. Bir kaza veya cinayet olsa bunu haber alamıyorsanız. Türkiye’deki gibi polis telsizi yok gazetecilerde. Tanıdığınız polisler varsa ve onlarla aranız iyiyse size haber ediyorlar. Yoksa haber alamıyorsunuz ve bu haberi atlıyorsunuz” diyor.
Temmuz ayının başında Türkiye’ye giden Boşnak Gazeteci Kenan Kavazoviç, tam bir Alanya hayranı. Kavazoviç, 5 yıldır yaz tatilini ailesiyle birlikte Alanya’da geçiriyor. “Türkiye benim ikinci ülkem” diyen Kavazoviç, Alanya’sız bir yaz tatilini de düşünmediğini kaydediyor. Sohbetimizin ardından Travnik ile ilgili bir DVD, ajanda ve dergi hediye eden Kenan Kavazoviç’e gösterdiği misafirperverlikten dolayı teşekkür ediyorum…
Travnik’te daha Süleyman Paşa Camisini ve şehir merkezinde bulunan Bedesteni ziyaret ettik.  Osmanlı mimarisinin eşsiz eserlerinden birisi olan Bedesten aradan geçen asırlara rağmen sapasağlam ayakta duruyor. Bedestenin yanında ise bir şadırvan bulunuyor. Burada hala sular akıyor. Üzerinde Osmanlı tuğrasının bulunduğu çeşme ecdadımızın Travnik’e en güzel hediyelerinden birisi.

VEZİRLERLE ŞEHİTLER YAN YANA
Aynı cadde üzerinde bulunan diğer camide ise güneş saati bulunuyor. Hacı Alibegova Camii’nin avlusunda Osmanlı vezirlerinin ve savaş zamanında şehit olan mücahidlerin mezarları aynı avluda bulunuyor. Camiinin avlusunda 1992 yılında Bosna’da şehit olan Selami Yurdan’ın da mezarı bulunuyor. Selami Yurdan, ilk Bosna şehidi olması bakımından sembol bir isim. Fakat Selami Yurdan’ın yanı sıra çok sayıda Türk, Arap ve İranlı şehitler de Travnik’te yatıyor. Selami Yurdan’la birlikte çok sayıda mücahidin mezarı yan yana duruyor. Ressam arkadaşım Velid Trkiç’in de burada 3 kuzenin yattığını söyledi. Savaşta herkes yakınlarını kaybetmiş. Kimi kardeşini, kimi babasını veya ailesinden birilerini.. Savaş herkesten birilerini almış. Travnik, savaştan önce Müslümanlar, Hırvatlar ve Sırpların birlikte yaşadığı güzel bir şehirdi. 1992-95 yıllarında arasında yaşanan savaş sonucunda şehirdeki nüfus yapısı da değişti. Yurtdışına ve başka şehre gidenler oldu. Sırplar, Bosna içerisinde bulunan Sırp Cumhuriyeti’ne göç etti. Şehirde büyük çoğunluğu Boşnaklar oluşturuyor. Geriye kalanlar ise Hırvatlar ve az sayıda Sırp yaşıyor. Şehirde bulunun Katholik Okulu’nda ise Hırvat çocukları eğitimini sürdürüyor. Travnik’te savaştan sonra Avusturya-Macaristan dönemine ait bazı binalar halen yıkık halde bulunuyor. Siyasi nedenlerden dolayı savaşta yıkılan birçok binanın restorasyonu hala yapılamıyor.
Travnik’in ekonomisinde de Hırvatlar ve Slovenler büyük paya sahip. Slovenya’dan gelen firmalar Travnik’te yatırım yapıyor. Şehir merkezinde Türkiye Ziraat Bankası da bulunuyor. Türk firmaları da Travnik’te yatırım yapıyor. Travnik’te nargile kafeler de büyük ilgi görüyor.

NOBEL ÖDÜLLÜ YAZAR ÇIKARTAN ŞEHİR
Travnik edebi eserleri de konu olan bir şehir aslında. Nobel Ödüllü Yazar İvo Andriç’in doğduğu şehir olan Travnik, tam bir edebiyat şehri.. İvo Andriç’in Travnik Günlüğü kitabını mutlaka okumanızı tavsiye ederim. İvo Andriç’in yazdığı ve ödül aldığı Drina Köprüsü kitabı da ülkemizde tanınan kitaplar arasında. Bu iki kitapta da Osmanlı zamanında Travnik ve Bosna’yı anlatıyor. Travnik’te İvo Andriç’in doğduğu evi de gezme imkanı buldum. Evde İvo Andriç’in beşiğinden aile fotoğraflarına kadar birçok eşya bulunuyor. Ülkemizde de iyi tanınan İvo Andriç, 13 Mart 1975 tarihinde öldü. Cesedinin yakılmasını vasiyet İvo Andriç’in her hangi bir yerde mezarı bulunmamaktadır. Hırvat Yazar İvo Andriç’in  en büyük ozelliği kitaplarındaki olayları tarafsızlıkla anlatmasıdır. En acımasız hatta insanlık dışı sayılabilecek eylemlerde dahi yazar yalnızca olayı, o sırada insanların ne düşündüklerini ve hareketlerinin sebeplerini anlatmakta; fakat herhangi bir görüş belirtmemektedir. Hümanist olan İvo Andriç eserinde çeşitli dinlerin ve soyların kaynaştığı bu bölgede en küçük bir din ve ırk ayrımı yapmadan, anlattığı olaylarda yer alan bütün kişilere eşit bir sevgi ve ilgi göstermiştir. İvo Andriç’in evini ziyaret ettikten sonra Travnik’te meşhur Boşnak böreği yedik. Travnik’te beni yalnız bırakmayan Ressam arkadaşım Velid’e ve gazeteci arkadaşım Kenan’a teşekkür ediyorum. Travnik terminalinden yeniden Saraybosna’ya döndüm. Ecdadımıza asırlardır başkentlik yapan ve ecdadımızın silinemeyecek bir mühür vurduğu  bu güzel şehri mutlaka görmelisiniz…
İBRAHİM BÜYÜKEKEN GEZİ YAZISI DEVAMI YARIN