Bosna’nın varlığı Türkiye’ye bağlı

Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda en önemli yerleşim birimleri arasında yer alan ve bugün dahi Osmanlı kültürünün yaşadığı Bosna-Hersek, bağımsızlığa kavuştuğu 1992 yılından bugüne birçok acılar yaşadı. Bağımsızlık sürecinde Sırpların katliamlarına uğrayan aynı şekilde Sırplar tarafından sistematik soykırıma uğrayan Bosna-Hersek, bugün Avrupa Birliğine giriş sürecini yaşasa da büyük güçlerin Avrupa’da üstünlük elde etme mücadelesinde bir çatışma ve rekabet alanı olma özelliğini halen korumaktadır. Türkiye için ayrı bir öneme sahip Bosna-Hersek’le ilişkiler Bosna-Hersek’in lideri Alija İzzetbegoviç zamanında ilişkiler üst düzeye çıktı ve Sırp saldırıları karşısında Türkiye Bosna’nın yanında yer aldı.Bugün de ilişkilerin çok iyi olduğu Bosna-Hersek’le Türkiye kültürel bağlarını devam ettiriyor.  Bağımsızlığına kavuştuğu 1992 yılından 2011 yılına kadar Bosna-Hersek Devleti’nin tarihini doktora tezi olarak çalışan ve tezini kitaplaştıran Dr. Cemile Haliloviç Tekin, önemli tespitlerde bulunduğu çalışmasında Bosnalıların Türkçe bilmedikleri halde kendilerini Türk olarak hissettiklerine dikkat çekti.
AB KRİTERLERİYLE DEĞİŞİKLİKLER YAŞANIYOR
Bosna-Hersek Cumhurbaşkanı merhum Alija İzzetbegoviç’in maiyetinde de çalışan ve Savaş Suçluları Komisyonunda görev alan Dr. Cemile Haliloviç Tekin, günümüzde AB müzakereliyle Bosna’nın asimilasyona uğratılmaya çalışıldığını kaydetti. Balkanlarda bağımsızlığı en çok hak edenin Bosna olduğunu aktaran Tekin, birçok defa soykırıma uğrasa da bağımsızlık mücadelesinden hiçbir zaman vazgeçmediğini söyledi. Mücadeleler sonucunda 1992 yılında Boşnakların bağımsızlığına kavuştuğunu aktaran Tekin, bugün AB müzakereleriyle Avrupa’ya uyum sürecini devam ettirdiğini aktardı. Tekin, “AB süreci içinde ise Bosna’da siyasi ve kültürel alamda birçok değişiklik yaşandı. İzzetbegoviç’in kurduğu devlet sisteminde önemli değişiklik yaşanmaktadır. Yani AB kriterleriyle Bosna’da siyasi, ekonomik ve sosyal değişiklikler baş göstermektedir. Bu durum ise Bosna’nın iç ve dış politikasını önemli oranda etkilemektedir. AB, Bosna’yı kendi istediği ve yönlendirebileceği bir devlet haline getirmek istemektedir. Gelinen nokta itibariyle Bosna-Hersek tam bir yol ayrımına girmiştir. Bosna ya kendi içinde bütünleşmiş modern bir Avrupa devletine dönüşecek ya da mevcut bölünmüşlüğünü sürdürecektir” dedi.
Bosna-Hersek Cumhurbaşkanı merhum Alija İzzetbegovic’in hastalığının ilerlediği ve istifaya karar verdiği dönemde meydanda toplanan halka kısa bir konuşma yaptığını ve konuşmasında “Bosna’mıza sahip çıkın, Bosna’mızı koruyun” dediğini de aktaran Tekin, aradan geçen zaman içinde Bosna’nın bu söze sadık kalmasına rağmen AB süreciyle politikalarında önemli değişikliklere gitmek zorunda kaldığını dile getirdi.
TÜRKİYE BOSNA İÇİN ÖNEMLİ
 “Bosna aslında özde değil sözde bağımsız” diyen Tekin, Bosna’nın da yaşaması için Türkiye’nin dostluğuna ihtiyaç duyduğunu kaydetti. İzzetbegoviç’in partisini kurduğunda hiçbir finansal gücü yokken Türkiye’nin yardım elini uzattığını aktaran Tekin, şunları kaydetti: “İzzetbegoviç’in makam aracı bile Türkiye’den geldi. Partinin il ve ilçe teşkilatları dâhil tüm ihtiyaçları Türkiye tarafından karşılandı. Öğrencilerin İzzetbegoviç’in tavsiyesiyle Türkiye’de eğitim gördü. En sıcak bağlantılar Türkiye ile kuruldu. Bağımsızlığı ilk Türkiye tanıdı. Bu açıdan Bosna için Türkiye önemli bir devlettir. Çünkü büyük güçlerin oyunları Balkanlarda devam etmektedir. Bosna’nın etrafı Hırvatlar ve Sırplar tarafından çevrilmiştir. Böyle bir siyasi durum içinde Bosna’nın güvenebileceği el Türkiye olmaktadır. Onun için Bosna, Avrupa’ya ne kadar entegre olursa olsun, Türkiye’den uzaklaşması mümkün değildir” dedi.
SOYKIRIM YAPAN SIRBİSTAN’DIR
Kitabında Uluslararası Adalet Divanı (UAD)’ı Bosna’da yaşanan katliamları soykırım olarak kabul etmemesini de eleştiren Tekin, şunları kaydediyor: “Divan, Bosna-Hersek’in bütününde soykırım suçu işlediğini inkâr ederek, Sırbistan’ı aklamıştır. Karara göre sadece etnik temizlik yapılmıştır. İşkence ve tecavüz suçları işlenmiştir. Ama bunlar soykırım suçu değildir. Dünya Mahkemesi ise Srebrenitsa’da 7 bin masum insanın öldürüldüğü katliamı soykırım olarak nitelemiş fakat kışkırtma, planlama veya aktif olarak suça iştirak anlamında Sırbistan’ın bu suça ortak olmadığını belirtmiştir. Fakat bu kararların hiçbiri kabul görmemektedir. Çünkü Bosna savaşında işlenen soykırımdır ve bu soykırımı yapanın Sırbistan olduğu tüm dünya tarafından bilinmektedir.”
HASAN AYHAN